Temat nie powiązany z główną linią bloga, jednakże w pewien sposób tłumaczy dlaczego spisy poddanych często pozostają jedyną możliwością na poznanie genealogii przodków na terenie podkarpacia.
Link do katalogu zaginionych ksiąg, ""Zaginione księgi Archiwum Diecezjalnego w Przemyślu. Katalog strat wojennych", S. Nabywaniec, W. Ziobro, z wstępnymi artykułami H. Borcza i M. Ciemały: PDF
Dopisano 6 lutego 2026
Tekst z materiału
archiwalnego o sygnaturze: Archiwum UJ,
IDO 71, strona 592-593
Dokument I
Wniosek o wypożyczenie ksiąg metrykalnych przez IDO
23.6.1944 Rassen- und Volkstumsforschung 207/44
An die Regierung des Generalgouvernements Abteilung
Bevölkerungswesen und Fürsorge Krakau
Das
Institut für Deutsche Ostarbeit – Sektion Rassen- und Volkstumsforschung –
bereitet auf Befehl des Herrn Generalgouverneurs eine Ausstellung unter dem
Titel "Deutsches Volkstum im Generalgouvernement" vor, die Anfang
Juli eröffnet werden soll. Es ist hierbei beabsichtigt, einige Kirchenbücher zu
zeigen, die ein besonders eindringlicher Beweis des Deutschtums sind und nach
Möglichkeit Angaben über die Herkunft der Siedler enthalten sollen. Es wird
daher gebeten, folgendes Kirchenbuchmaterial, das sich im Archiv der
Sippenstelle der Regierung befindet, leihweise für die Ausstellung zur
Verfügung zu stellen:
1.)
Kirchenbuch der evangelischen Gemeinde Lublin, 1760–1798
2.)
Kirchenbuch der evangelisch-reformierten Gemeinde Warschau, beginnend
1776
3.)
Sterbebuch der evangelischen Kirchengemeinde Ranischau, Kr. Reichshof,
1818–1844
4.)
Gemeindebuch von Steinau, Kr. Jaroslau, 1792–1876
5.) Trauschein Christian Kleinert, ausgestellt auf Grund des ältesten
Kirchenbuches der evangelischen Gemeinde Petrikau (lose Blatteinlage im
ältesten Kirchenbuch der evangelischen Gemeinde Petrikau)
Die
Kirchenbücher werden während der Ausstellung, die etwa 6 Wochen stehen soll,
besonders gesichert und im Falle von Luftgefahr durch das Tag und Nacht
eingesetzte Aufsichtspersonal sofort in einen bombensicheren Luftschutzkeller
gebracht werden. Das Material
würde vom 1. Juli bis 20. August benötigt werden.
(podpis
odręczny: Rie...)
23.6.1944 Badania Rasowe i
Narodowościowe 207/44
Do Rządu Generalnego Gubernatorstwa Wydział Spraw Ludnościowych i Opieki Kraków
Instytut Niemieckiej Pracy na Wschodzie (Institut
für Deutsche Ostarbeit) – Sekcja Badań Rasowych i Narodowościowych –
przygotowuje z rozkazu Pana Generalnego Gubernatora wystawę pod tytułem „Niemiecka przynależność narodowa w
Generalnym Gubernatorstwie”, której otwarcie ma nastąpić na początku lipca.
W związku z tym planuje się pokazanie kilku ksiąg parafialnych, które stanowią
szczególnie dobitny dowód niemieckości i w miarę możliwości powinny zawierać
informacje o pochodzeniu osadników. Zwracamy się zatem z prośbą o wypożyczenie
i udostępnienie na potrzeby wystawy następujących materiałów w postaci ksiąg
parafialnych, znajdujących się w archiwum Biura Rodowodowego (Sippenstelle)
Rządu:
1. Księga parafialna gminy ewangelickiej w
Lublinie, 1760–1798.
2. Księga parafialna gminy
ewangelicko-reformowanej w Warszawie, poczynając od roku 1776.
3.
Księga
zgonów ewangelickiej gminy kościelnej w Ranischau [Raniżów], pow. Reichshof
[Rzeszów], 1818–1844.
4. Księga gminna ze Steinau, pow. Jaroslau
[Jarosław], 1792–1876.
5. Świadectwo ślubu Christiana Kleinerta,
wystawione na podstawie najstarszej księgi parafialnej gminy ewangelickiej w
Petrikau [Piotrków Trybunalski] (luźna wkładka w najstarszej księdze
parafialnej gminy ewangelickiej w Piotrkowie).
Księgi parafialne podczas wystawy, która ma trwać
około 6 tygodni, będą szczególnie zabezpieczone, a w przypadku zagrożenia
atakiem z powietrza zostaną bezzwłocznie przeniesione przez pełniący służbę
dzień i noc personel nadzorujący do schronu przeciwlotniczego zabezpieczonego przed
bombardowaniem. Materiały byłyby potrzebne w okresie od 1 lipca do 20 sierpnia.
(podpis odręczny: Rie...)
Dokument II
Odmowa
Krakau, den 23.
Juni 44
An das Institut für Deutsche
Ostarbeit Sektion Rassen- und Volkstumsforschung Krakau Annagasse 12
Betrifft:
Ausleihung von Kirchenbüchern für die Ausstellung Deutsches Volkstum im
Generalgouvernement. Bezug: Ihr Schreiben vom 23. d.M. Ihr Z.: 207/44
Die
in Ihrem obengenannten Schreiben näher bezeichneten Kirchenbücher, welche
Anfang Juli zu der Ausstellung "Deutsches Volkstum im
Generalgouvernement" gebeten wurden, können nicht ausgeliehen werden, da
laut Erlaß des Reichsminister des Innern vom 30. September 1941 Akt.z. VIo
63/61 III/41 60/63 die Ausleihung von Dokumenten jeder Art (unersetzliches
Schriftgut) grundsätzlich verboten ist.
Ich bin jedoch bereit, Fotokopien
aus den betreffenden Kirchenbüchern fertigen zu lassen, die für den genannten
Zweck geeignet sind.
(Unterschrift:
Meinung)
Tłumaczenie [także google gemini]
Kraków, dnia 23
czerwca 1944
Do Instytutu
Niemieckiej Pracy na Wschodzie Sekcja Badań Rasowych i Narodowościowych Kraków,
Annagasse 12 [ul. św. Anny]
Dotyczy: Wypożyczenia ksiąg parafialnych na wystawę „Niemiecka
przynależność narodowa w Generalnym Gubernatorstwie”. W nawiązaniu do:
Państwa pisma z dnia 23 bieżącego miesiąca, sygn. 207/44.
Księgi parafialne, wyszczególnione w Państwa wyżej
wymienionym piśmie, o których wypożyczenie na potrzeby wystawy „Niemiecka
przynależność narodowa w Generalnym Gubernatorstwie” (mającej nastąpić na
początku lipca) proszono, nie mogą zostać wypożyczone. Zgodnie z
rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych Rzeszy z dnia 30 września 1941 r.,
sygn. VIo 63/61 III/41 60/63, wypożyczanie wszelkiego rodzaju dokumentów
(materiałów archiwalnych nie do zastąpienia) jest zasadniczo zabronione.
Jestem jednak gotów zlecić wykonanie fotokopii z
odnośnych ksiąg parafialnych, które będą odpowiednie dla wymienionego celu.
(Podpis:
Meinung)
Pytania
Zestawienie
tych pism z katalogiem wystawy autorstwa Erharda Riemanna (Deutsches
Volkstum im Generalgouvernement: Ausstellung, Institut für Deutsche Ostarbeit
Krakau, August 1944) prowadzi do szeregu pytań. W katalogu na stronie 22 (opis
zawartości gabloty 9) figurują bowiem księgi metrykalne z Lublina, Warszawy
oraz Raniżowa (XVIII–XIX w.).
W związku z
powyższym nasuwają się pytania:
- Czy między
końcem czerwca a sierpniem 1944 roku, mimo wcześniejszej odmony, wydano
ostateczną zgodę na przekazanie oryginałów tych trzech ksiąg?
- Czy
restrykcje uchylono nie tylko dla trzech wymienionych jednostek, ale dla
całego zbioru „dowodów niemieckości”, w tym cennych ksiąg przemyskich?
Z dostępnych
informacji wynika, że trzy księgi wymienione w piśmie z 23 czerwca 1944 roku
nie figurują obecnie w zasobach polskich archiwów państwowych. Mowa o:
- Księdze
parafialnej gminy ewangelickiej w Lublinie (1760-1798);
- Księdze
parafialnej gminy ewangelicko-reformowanej w Warszawie (od 1776 r.);
- Księdze
zgonów gminy ewangelickiej w Raniżowie (1818-1844).
Istnieje
uzasadnione przypuszczenie, że ich losy splotły się z losem tzw. „ksiąg
przemyskich” i mogły zostać wywiezione w głąb Rzeszy w obliczu zbliżającego się
frontu razem z nimi jako akta Sippenstelle albo jako akta IDO.
Czy w Państwa
kwerendach lub badaniach nad proweniencją zbiorów natrafili Państwo na ślad którejkolwiek
z tych trzech wyżej jednostek?
Dopisano 4 lutego 2026
Przetłumaczona notatki z stycznia, lutego, marca 1944, dotyczy wywozu metryk ze Lwowa.
Urząd ds. Rodowodów (Sippenstelle) – Kraków, dnia 12 stycznia 1944 r.
IV/ 790-10
Pilne!
Do Pana zastępcy kierownika wydziału Türka
Dotyczy: Zabezpieczenia rejestrów stanu cywilnego z dawnych osiedli niemieckich oraz żydowskich ksiąg metrykalnych z Dystryktu Galicja poprzez ich przeniesienie do Urzędu ds. Rodowodów w Krakowie.
W obliczu obecnej sytuacji militarnej zachodzi pilna potrzeba natychmiastowego przeniesienia wyżej wymienionych rejestrów stanu cywilnego do Urzędu ds. Rodowodów w Krakowie. Rejestry te znajdują się obecnie w Biurze Metrykalnym we Lwowie (z wyjątkiem rejestrów rzymskokatolickiej parafii Beckersdorf w pow. Brzeżany oraz rzymskokatolickiej parafii Maria Hilf w pow. Kołomyja). Są one stale potrzebne przy rozpatrywaniu wniosków o wystawienie dokumentów dla niemieckich przesiedleńców z dawnych osiedli niemieckich w Dystrykcie Galicja, a także wniosków o ustalenie pochodzenia Żydów względnie żydowskich mieszańców (składanych głównie przez Wehrmacht, Główny Urząd ds. Rodowodów Rzeszy w Berlinie, Okręgowy Urząd ds. Rodowodów w Wiedniu, namiestników Rzeszy w Austrii [Ostmark], Urząd ds. Rodowodów Czech i Moraw w Pradze oraz inne organy), a ich przeniesienie ze względów bezpieczeństwa jest nieuniknione. Zabezpieczenie pozostałych zasobów Biura Metrykalnego we Lwowie nie jest obecnie możliwe.
Zakwaterowanie (przechowanie) wyżej wymienionych zasobów w Urzędzie ds. Rodowodów w Krakowie jest w pełni zapewnione.
W związku z tym proszę o zgodę na podróż służbową do Lwowa dla panów Slawik, Buja i Käßbacher na okres trzech dni, a także o zgodę na przydzielenie samochodu ciężarowego do transportu rejestrów stanu cywilnego do Krakowa oraz zapewnienie dwóch uzbrojonych funkcjonariuszy Służby Specjalnej (Sonderdienst).
Odpis
Rząd Generalnego Gubernatorstwa
Wydział Główny Administracji Wewnętrznej
Oddział Spraw Ludnościowych i Opieki
Kraków, dnia 8 marca 1944 r.
Sygn. IV 63/44 g
Do
Wydziału Głównego Administracji Wewnętrznej
– Dyrekcja Archiwów –
w Krakowie
Dotyczy: Zabezpieczenia oryginałów ksiąg parafialnych rzymskokatolickiej diecezji przemyskiej w Archiwum Państwowym we Lwowie.
W nawiązaniu do: Rozmowy ustnej z dnia 25.02.1944 r.
W załączeniu przesyłam wykaz oryginałów ksiąg parafialnych z terenu diecezji przemyskiej, które wcześniej były przechowywane w Archiwum Diecezjalnym w Przemyślu, a obecnie znajdują się w Archiwum Państwowym we Lwowie. Proszę o spowodowanie przewiezienia ksiąg wymienionych w tym wykazie do tutejszego urzędu na koszt mojej placówki. Materiały do pakowania oraz środki transportu zostaną zapewnione przez Podwydział Spraw Ludnościowych i Opieki przy Gubernatorze Dystryktu Galicja, który otrzymał odpis niniejszego pisma. Proszę o wydanie stosownych instrukcji Urzędowi Archiwalnemu we Lwowie.
Podpisano: Weirauch
RZĄD GENERALNEGO GUBERNATORSTWA
Kraków, dnia 8 marca 1944 r.
WYDZIAŁ GŁÓWNY ADMINISTRACJI WEWNĘTRZNEJ
ODDZIAŁ SPRAW LUDNOŚCIOWYCH I OPIEKI
GENERALNE GUBERNATORSTWO
GUBERNATOR DYSTRYKTU GALICJA
Sygn. akt: IV/65/44S
TAJNE!
Do
Gubernatora Dystryktu Galicja
Wydział Administracji Wewnętrznej
Podwydział Spraw Ludnościowych i Opieki
we Lwowie
Dotyczy: Środków bezpieczeństwa (zabezpieczenia).
W załączeniu przesyłam odpis mojego pisma z dnia 8.03.1944 r. do Dyrekcji Archiwów Generalnego Gubernatorstwa dotyczącego przeniesienia oryginałów ksiąg parafialnych ze średniowiecznych osiedli z obszaru diecezji przemyskiej z Archiwum Państwowego we Lwowie do mojego urzędu, a także wykaz odnośnych ksiąg metrykalnych. Proszę o zadbanie o dostarczenie niezbędnych materiałów do pakowania oraz o niezwłoczny transport do Krakowa samochodem ciężarowym lub koleją, jak również o powiadomienie mnie dalekopisem o dotarciu transportu do Krakowa.
W odniesieniu do duplikatów (wtóropisów) z niemiecko-katolickich gmin Dystryktu Galicja, które znajdują się w Archiwum Państwowym lub w Biurze Metrykalnym we Lwowie, uzgodniono tutaj z Dyrektorem Archiwum Państwowego dr. Randtem oraz Radcą Archiwalnym dr. Fritz’em, że najpierw musi nastąpić dokładny przegląd zasobów i omówienie tej kwestii we Lwowie pomiędzy dr. Fritz’em (lub przedstawicielem urzędu) a panna Rudloff.
Jeśli zasoby zostałyby zbytnio rozproszone przez wyjęcie poszczególnych duplikatów i dodatkowo – co należy założyć – wykazywałyby duże luki, odstąpi się od ich przenoszenia do Krakowa.
Wyjmowanie duplikatów ksiąg parafialnych z archiwów konsystorzy rzymskokatolickich we Lwowie, Stanisławowie i Przemyślu jest, według tutejszej opinii oraz opinii dyrektora Randta i dyrektora Wildena, w chwili obecnej niewskazane z przyczyn politycznych.
Materiały archiwalne ewangelickiej gminy kościelnej we Lwowie zostały, jak poinformował dyrektor Randt, przeniesione już do punktu ewakuacyjnego (placówki rezerwowej) Dyrekcji Archiwów. Dr Fritz obiecał późniejsze przesłanie wykazu tych archiwaliów.
O d p i s
GENERALNE GUBERNATORSTWO
GUBERNATOR DYSTRYKTU GALICJA
WYDZIAŁ ADMINISTRACJI WEWNĘTRZNEJ
Sprawy Ludnościowe i Opieka
Innere IV 705
Lwów, dnia 21 marca 1944 r.
Do
Rządu Generalnego Gubernatorstwa
Administracja Wewnętrzna
Sprawy Ludnościowe i Opieka
- Urząd ds. Rodowodów (Sippenstelle) -
Kraków 20
Zgodnie z informacją przekazaną dalekopisem, w dniu dzisiejszym odszedł do Krakowa wagon towarowy nr Psn 173 47.
Został on załadowany w następujący sposób:
Skrzynia nr 30
Rzymskokatolicki Urząd Parafialny Mariahilf, pow. Kołomyja.
Skrzynia nr 31
Registratura Biura Metrykalnego i inne.
Proszę tymczasem pozostawić zamknięte.
Skrzynia nr 32
Rzymskokatolickie księgi parafialne diecezji przemyskiej, o ile do tej pory znajdowały się w użyciu Biura Metrykalnego.
Skrzynie nr 33-37 (pięć skrzyń)
Rzymskokatolickie księgi parafialne diecezji przemyskiej, świeżo przejęte z Archiwum Państwowego we Lwowie (starsze roczniki). Jeden egzemplarz protokołu przejęcia zostanie przekazany Urzędowi ds. Rodowodów.
Skrzynia nr 38
Materiały biurowe, wykazy itp.
Proszę tymczasem pozostawić zamknięte.
Skrzynia nr 39
Maszyna do pisania Biura Metrykalnego.
Skrzynia nr 40
Akta, karty, materiały biurowe, księgi protokołów itp.
Proszę tymczasem pozostawić zamknięte.
Skrzynia nr 41
Akta żydowskie z zakładu dla obłąkanych Kulparków.
Skrzynie nr 42 i 43
Żydowskie metryki z trzech urzędów metrykalnych z powiatu Brzeżany. Wykaz tych ksiąg nie został jeszcze sporządzony, ponieważ dotarły one w dniu załadunku.
Pozostałe przewożone ładunki, które są przeznaczone do magazynu, zostaną wymienione w osobnym spisie.
Z upoważnienia
(podpis: Rudloff)
Konwój objął pan Steinhorst.
– Urząd ds. Rodowodów (Sippenstelle) –
Do Pana Inspektora Miejskiego Brunnera
w miejscu (wewnątrz urzędu)
25 marca 1944 r.
Wagon z Lwowa do Krakowa kosztuje 434,20 zł frachtu. Kwota ta została mi wyłożona przez pana Reutera (z tutejszego urzędu) z jego kasy służbowej, w wysokości 440 zł za pokwitowaniem.
Załączam list przewozowy jako pokwitowanie na kwotę 434,20 zł oraz kwotę różnicy w gotówce w wysokości 5,80 zł (łącznie 440 zł). Proszę o zwrot kwoty panu Reuterowi i pobranie wystawionego przeze mnie pokwitowania.
Załącznik:
1 List przewozowy
5,80 zł w gotówce
(podpis: litera K)
Kraków [Nr archiwalny: 134]
27 marca 1944 r.
Administracja Wewnętrzna
– Urząd Archiwalny –
Nr dziennika 347/44 - I 8 a
Do
Dyrekcji Archiwów
Kraków 20 / Rząd
Aussenring 31 (dzisiejsze Al. Słowackiego)
Dotyczy: Zabezpieczenia ksiąg parafialnych – oryginałów (pierwopisów) rzymskokatolickiej diecezji przemyskiej.
Odniesienie: Dalekopis nr 737 z dnia 11.03.44 – nr dziennika 855/44.
Przeznaczone do zabezpieczenia księgi parafialne – oryginały rzymskokatolickiej diecezji przemyskiej – zostały zgodnie z wytycznymi wydane przez Archiwum Państwowe we Lwowie tamtejszemu Biuru Metrykalnemu (Matrikenstelle), przez nie zapakowane i w dniu 21.03. wysłane wagonem nr PSN 17 347 do Urzędu ds. Rodowodów (Sippenstelle) w Krakowie. Wykazy przejęcia dokumentów mogą zostać dosłane dopiero po ich ukończeniu. W wagonie tym – dzięki uprzejmości Wydziału Spraw Ludnościowych i Opieki we Lwowie – Urząd Archiwalny mógł doładować jednostki dodatkowe wymienione w załączonym wykazie.
1 Załącznik.
Z upoważnienia:
[podpis: Fritz]
W Biurze Metrykalnym
Przekazano 27.03. [podpis]
Tłumaczenie (gemini google) rozmowy Hansa Buja kierownika
Sippenstelle Krakau, od września 1944 w wojsku/Waffen SS. W trakcie
rozmowy pomija milczeniem wywóz akt Metrikenstelle Lemberg to Krakowa (w
tym metryki żydowskie) pomiędzy styczniem 1944 a majem 1944. Wszelkie
stwierdzenia padające w tej relacji należy brać pod uwagę ze wzmożoną
ostrożnością.
Protokół
z
nagrania magnetofonowego dotyczącego Urzędu ds. Rodowodów (Sippenstelle) i
Urzędu Pozyskiwania Dokumentów przy rządzie Generalnego Gubernatorstwa
Uczestnicy rozmowy:
·
Hans-Joachim
Buja, były kierownik
Urzędu ds. Rodowodów Generalnego Gubernatorstwa.
·
Dr
Hopf, Dokumentacja
Wschodu (Ostdokumentation) Archiwum Federalnego.
Miejsce
i data nagrania: Ulm,
12.07.1959 r.
[Strona
1]
Dr
Hopf: Panie Buja, jestem
panu bardzo wdzięczny za gotowość do zdania relacji z działalności Urzędu ds.
Rodowodów rządu w Krakowie. Proszę, aby w ramach tego nagrania opowiedział pan
o tym.
Buja: Urodziłem się w 1915 roku w Berlinie. Już
jako student, w czasie wakacji, stale pracowałem w ówczesnym Urzędzie ds.
Rodowodów Rzeszy (Reichssippenamt) u pana dr. Meyera, a później u pana dr.
Föhla. W ten sposób zapoznałem się z bardzo aktualnym wówczas problemem, a
mianowicie gromadzeniem, selekcją i konserwacją ksiąg parafialnych jako źródła
dla genealogii i historii, demografii, genetyki itd.
Tam
pracowałem również w pierwszych miesiącach wojny jako referent u pana dr.
Föhla, podczas gdy dr Föhl już we wrześniu lub październiku – o ile pamiętam –
udał się do Warszawy, a następnie do Krakowa. Jako członek oddziałów wojskowych
został oddelegowany w celu zabezpieczenia w szczególności rejestrów stanu
cywilnego w ówczesnym Archiwum Akt Stanu Cywilnego w Warszawie – o ile się nie
mylę, przy ulicy Miodowej. Tam przechowywane były duplikaty bardzo cennych
rejestrów stanu cywilnego miasta Warszawy i powiatu warszawskiego od 1825 roku,
a częściowo nawet wcześniejsze, zaczynające się od Księstwa Warszawskiego z
1809 roku. W wyniku walk o Warszawę znalazły się one w dość opłakanej sytuacji.
Rejestry
te zostały ponownie uporządkowane, ustawione i zabezpieczone przez pana dr.
Föhla we współpracy z polską archiwistką Heleną Kudelską, przy czym
odnotowano straty; było ich niewiele. Przy okazji należy zauważyć, że
znajdowały się tam oczywiście również rejestry gmin ewangelickich, które nas
szczególnie interesowały, ponieważ gminy te były przecież w większości
zamieszkane przez Niemców.
[Strona 2]
Dr
Hopf: Czy istniały też
czysto niemieckie gminy ewangelickie?
Buja: Czysto niemieckie gminy, jeśli chodzi o
gminy wiejskie, to np. Stara Iwiczna lub niemieckie Alt-Ilvesheim, albo
Radzymin, czy Sadoleś. Ale istniały też gminy ewangelickie, które wśród swoich
członków miały przedstawicieli wszystkich możliwych grup narodowościowych,
szczególnie w miastach takich jak Warszawa, np. gmina ewangelicko-reformowana,
także ewangelicko-luterańska. W księgach tych można znaleźć Szwajcarów,
Włochów, ochrzczonych Żydów, Francuzów, a także Szwedów; oczywiście większość
członków tych gmin była pochodzenia niemieckiego, choć w dużej mierze
zniekształcona (zrepolonizowana). Po nazwisku można było zazwyczaj rozpoznać
pochodzenie.
To
archiwum, które zawierało bardzo interesujący materiał, zostało wówczas przez
pana dr. Föhla z Urzędu ds. Rodowodów Rzeszy uporządkowane – o ile mi wiadomo,
w dużej mierze na własną rękę, bez właściwego zlecenia – i bardzo szybko
ponownie udostępnione do badań i opracowania. Stało się to nie tylko dzięki
chętnej, uprzejmej i pełnej energii pracy wspomnianej polskiej archiwistki
Heleny Kudelskiej.
Częściowo
było tak, że unikatów, czyli oryginałów tych rejestrów, w ogóle nie można było
odnaleźć – zostały zniszczone lub spalone. Już w czasie I wojny światowej
Rosjanie siali tu spustoszenie – w 1915 roku podczas odwrotu z Warszawy – tak
że faktycznie było się bardzo mocno zdanym na te duplikaty, które zazwyczaj w
Polsce znajdowały się w wydziałach hipotecznych. O materiałach znajdujących się
w Archiwum Akt Stanu Cywilnego ukazała się również praca pana dr. Föhla. W tej
chwili nie wiem już gdzie, ale mogę to panu podać później. Ponadto istnieją na
ten temat bardzo pouczające prace polskie z okresu przed 1939 rokiem.
Dr
Föhl udał się następnie do Krakowa i tam utworzył najpierw Urząd
Pozyskiwania Dokumentów (Urkundenbeschaffungsstelle), który dla naszych
niemieckich celów był wówczas bardzo ważny. Istniał bowiem problem: jak Niemiec
pochodzący z tego obszaru miał otrzymać akt urodzenia, akt małżeństwa,
dokumenty dotyczące swoich rodziców i przodków. Już z czysto językowego punktu
widzenia istniały trudności; nie każdy miał polskiego tłumacza, który mógłby
napisać bezpośrednio do proboszcza. Ta praca miała być teraz przejęta przez
Urząd Pozyskiwania Dokumentów...
[Strona
3]
...który
został utworzony w Krakowie przy Rządzie [Generalnego Gubernatorstwa], Wydział
Główny Administracji Wewnętrznej, w Oddziale Spraw Ludnościowych i Opieki
Społecznej, którym kierował wówczas pan dr Fritz Arlt.
Dr
Hopf: Ale przecież
proboszczowie gmin ewangelickich byli przeważnie Niemcami, więc do nich można
było pisać w języku niemieckim?
Buja: Tak, to prawda, z mojego doświadczenia
wynika, że w większości byli to Niemcy. Byli jednak i tacy, którzy byli
zniekształceni (zrepolonizowani) lub którzy nie przyznawali się publicznie do
swojej niemieckości, być może nawet nie mogli się przyznać z czysto osobistych
powodów. Proboszczowie byli dotychczas związani rozporządzeniem polskich władz,
według którego pisma urzędowe musiały być sporządzane w języku polskim.
Już w
czasie przed 1939 rokiem często zachodziła konieczność, aby Niemcy z Rzeszy
(Reichsdeutsche), a także Niemcy z zagranicy, pozyskiwali dokumenty z obszaru
Polski, który teraz został włączony do Generalnego Gubernatorstwa, i to z
parafii katolickich, ponieważ ich przodkowie byli katolikami. Przecież w Polsce
istniały silne katolickie osady niemieckie, jak Schönanger w Galicji Zachodniej
czy w Galicji Wschodniej silne osady z Lasu Bawarskiego (Böhmerwäldler) w
rejonie Kołomyi, np. Felicienthal; także koło Lwowa były silne osady
katolickie.
Proboszczowie
tych niemiecko-katolickich osad byli w przeważającej części Polakami, np. w Münchental
(później odręczna poprawka na Bruckenthal), Wiesenberg, Weissenberg koło Lwowa
– to były duże, kwitnące niemiecko-katolickie osady. Istniały tam silne grupy
lokalne Związku Niemców Galicyjskich (Bund der Galiziendeutschen), później
Związku Katolickich Niemców w Galicji, kierowanego przez Seppa Müllera we
Lwowie. Proboszczowie byli jednak w większości Polakami, którzy wprawdzie
mówili po niemiecku, ale prawdopodobnie nie potrafili pisać po niemiecku lub
pisali słabo. Trzeba było więc pisać po polsku.
W celu
przezwyciężenia tych trudności utworzono Urząd Pozyskiwania Dokumentów w
Krakowie. Już w ciągu pierwszych czterech tygodni okazało się, że istnieje
ogromne zapotrzebowanie na dokumenty. Ruszyła lawina pism o niewyobrażalnej
skali. Do Krakowa przychodziły pisma z całej Rzeszy, częściowo także z
zagranicy i niemieckich terenów osiedleńczych na Bukowinie, na Bałkanach, w
Kraju Sudeckim itd. Tak wielka była skala wniosków o dokumenty.
[Strona 4]
W
niemieckich gazetach opublikowano jedynie krótką notatkę – mogę ją odszukać,
mam ją gdzieś – że przy Urzędzie Generalnego Gubernatora utworzono Urząd
Pozyskiwania Dokumentów i należy tam kierować wnioski. Wprowadzono nawet
ograniczenie, że w czasie wojny należy żądać dokumentów tylko do dziadków, tj.
ok. 3 pokoleń wstecz. Na razie nie chciano iść dalej, aby nie obciążać zbytnio
urzędów i proboszczów. Z tego powodu zostałem wówczas odwołany przez pana dr.
Föhla z Berlina z mojej pracy w Urzędzie ds. Rodowodów Rzeszy i przeniesiony do
Krakowa, gdzie przybyłem 18 stycznia 1940 roku i początkowo pomagałem przy
pozyskiwaniu dokumentów.
Dr
Hopf: Czy Urząd
Pozyskiwania Dokumentów pisał do proboszczów w języku polskim?
Buja: Natychmiast opracowaliśmy formularz w
języku niemieckim i polskim do poszczególnych parafii. Można było w nim wpisać
po niemiecku lub po polsku wszystkie dane niezbędne do odnalezienia potrzebnych
dokumentów. Mieliśmy przecież polskich pracowników i pracownice, sporą liczbę
tłumaczy i tłumaczek. Pisma te szły drogą pocztową do poszczególnych proboszczów.
Także pan dr Schellenberg z Wrocławia często z nami współpracował, a potem udał
się do Warszawy, gdzie przejął Urząd Pozyskiwania Dokumentów w Warszawie w
ramach Referatu ds. Ludności i Opieki Społecznej przy Gubernatorze Dystryktu
Warszawa.
Wydano
rozporządzenie o opłatach, które proboszczowie mieli pobierać. To
rozporządzenie powinno się jeszcze dać odnaleźć – być może sam je jeszcze mam –
w którym dokładnie ustalono wysokość opłat. Wierzę, że było to 2 złote
za dokument, a potem jeszcze opłata za poszukiwanie, jeśli proboszcz lub
urzędnik stanu cywilnego musiał szukać dłużej (dopisane ręcznie: później 3
złote).
Dr
Hopf: I ta opłata była
następnie przekazywana proboszczom przez Urząd Pozyskiwania Dokumentów?
Buja: Dokładnie tak. Proboszcz przesyłał
dokumenty wraz z zestawieniem swoich opłat i wydatków, oczywiście wliczając
opłatę pocztową.
[Strona 5]
Urząd
płatniczy Rządu Generalnego Gubernatorstwa niezwłocznie przelewał mu te opłaty.
Co tydzień sporządzano zestawienie opłat do przelania dla urzędu płatniczego
rządu – o ile pamiętam – i stamtąd pieniądze były przesyłane do proboszczów.
To, czy byli to Polacy, Ukraińcy czy Niemcy, czy byli ewangelicko-luterańscy,
rzymskokatoliccy, ukraińscy (greckokatoliccy) – nie grało żadnej roli.
W trakcie
tej działalności bardzo szybko okazało się, że pewne rejestry stanu cywilnego
lub metryki – w galicyjsko-austriackiej części mówi się metryki, w polskim
(kongresowym) rejestry stanu cywilnego – nie istniały, względnie nie mogły
zostać odnalezione. I tu bardzo szybko zaczęła się moja właściwa późniejsza
działalność, tj. zabezpieczanie tych dokumentów piśmiennictwa, a mianowicie
najpierw rejestracja tego, co było, a czego brakowało, dlaczego brakowało,
gdzie mogło być itd.
Wtedy
Urząd Pozyskiwania Dokumentów został niejako oddzielony. Do pozyskiwania
dokumentów wyznaczono referenta, pana Karla Krausa (chyba pochodził z
Wiesbaden), podczas gdy ja byłem już aktywny tylko w samym Referacie Urzędu ds.
Rodowodów (Sippenstelle).
Dr
Hopf: Jeszcze jedno
pytanie dotyczące Urzędu Pozyskiwania Dokumentów. Czy pozyskiwanie dokumentów
musiało odbywać się przez Urząd Pozyskiwania Dokumentów w Wydziale
Administracji Wewnętrznej, jak mówi rozporządzenie, czy też proboszczowie byli
uprawnieni, gdy do nich pisano, do wystawiania dokumentów z własnej inicjatywy
i przesyłania ich wnioskodawcy?
Buja: Tak, oczywiście, proboszczowie byli
uprawnieni do wystawiania i przesyłania dokumentów bezpośrednio, gdy zwracali
się do nich wnioskodawcy z Rzeszy lub z Generalnego Gubernatorstwa. To zdarzało
się bardzo często. Sformułowanie rozporządzenia mogło być błędnie zrozumiane.
Sam jednak przeżyłem sytuacje, gdy ludzie, Volksdeutsche lub Reichsdeutsche,
przychodzili do mnie i pokazywali dokumenty, które sami odebrali z jakiejś
parafii, np. z Krakowa-Miasta, gdzie znałem wielu proboszczów, również
polskich, lub z terenu.
Proboszczowie
byli przecież właściwymi urzędnikami stanu cywilnego w Królestwie Polskim
(Kongresówce) i prowadzili metryki w starej austriackiej części Galicji, gdzie
obowiązywało jeszcze stare austriackie prawo. W Polsce istniały trzy rodzaje
prawa o aktach stanu cywilnego. Stare...
[Strona 6]
...prawo
pruskie z 1874 r. obowiązywało w byłej części pruskiej. Stare prawo rosyjskie,
oparte częściowo na Kodeksie Napoleona z 1808 r., a później na prawie cara
Aleksandra z 1825 r., obowiązywało w części kongresowej (rosyjsko-polskiej). W
części galicyjskiej obowiązywało stare austriackie prawo metrykalne. Zatem
proboszcz był urzędnikiem stanu cywilnego w tych dwóch ostatnich obszarach,
podczas gdy w starym obszarze pruskim istnieli właściwi urzędnicy stanu
cywilnego, tak jak mamy ich dzisiaj w Niemczech. Proboszcz w Generalnym
Gubernatorstwie był urzędnikiem stanu cywilnego, mógł bez problemu, a wręcz
musiał wystawić dokumenty, gdy wnioskodawca do niego przyszedł i wykazał
interes prawny lub konieczność prawną.
Oczywiście
wnioskodawcy z Rzeszy zwracali się zazwyczaj do Urzędu Pozyskiwania Dokumentów,
ponieważ w ogóle nie wiedzieli, gdzie znajduje się dana parafia. Kto wiedział
np., że niemiecka osada Hohenbach leżała w powiecie Mielec? Kto
wiedział, czy jego ojciec lub dziadek urodził się w Hohenbach? Dzieci częściowo
wyemigrowały do Ameryki. Istniały tam silne kolonie filialne – tak to można
nazwać – powstałe z Hohenbach lub Reichsheim. Teraz trzecie pokolenie wracało
do Rzeszy; nie widzieli oczywiście ojczyzny przodków i często w ogóle nie
wiedzieli, gdzie ona leży. Ci ludzie wszyscy zwracali się do naszego biura w
Krakowie.
Jak
już mówiłem, Urząd Pozyskiwania Dokumentów stał się z czasem osobnym aparatem,
który zajmował się głównie tymi sprawami w sposób rutynowy. Niemieckiemu
wnioskodawcy w Rzeszy lub za granicą przesyłano dokumenty, o ile pamiętam, za
pobraniem pocztowym. Była to czysta praca biurowa. Dokonywano również częściowo
tłumaczeń. Przychodziły bowiem dokumenty w języku rosyjskim z rejestrów stanu
cywilnego z obszaru kongresowego, ponieważ Rosjanie w 1863 roku, po polskim
powstaniu, wprowadzili tam rosyjski język urzędowy. Dokumenty te były często
tłumaczone przez tłumaczy i wysyłane do Rzeszy lub za granicę.
Wielokrotnie
Urząd ds. Rodowodów (Sippenstelle) musiał się włączać, aby pomóc Urzędowi
Pozyskiwania Dokumentów w odnalezieniu dokumentów, i to stało się moim
właściwym obszarem pracy. Jest rzeczą oczywistą, że najpierw zajmowałem się
tzw. niemieckimi rejestrami i metrykami, tj. głównie parafiami ewangelickimi w
Kongresówce i Galicji oraz duplikatami tych rejestrów. Chciałbym zaznaczyć, że
o tej pracy napisałem krótki raport w czasopiśmie...
[Strona 7]
..."Familie,
Sippe, Volk" w zeszycie nr 8 z sierpnia 1941 roku na stronach 74 do 78
(patrz załącznik). Zawarte tam dane dotyczą stanu z roku 1941. Do roku 1944
jeszcze sporo się zmieniło. Ale wynika z tego ogólny zarys i najważniejsze
rzeczy zostały powiedziane w tym krótkim artykule. Później ukazał się jeszcze
artykuł wspomnianego już pana Karla Krausa w 1942 roku. Nie pamiętam numeru
zeszytu, ale można go ustalić. Dr Föhl również opublikował krótki artykuł w
wymienionym czasopiśmie "Familie, Sippe, Volk", rocznik 1940, strona
63, pod tytułem "Urząd Pozyskiwania Dokumentów przy Urzędzie Generalnego
Gubernatora w Krakowie".
Poza
Urzędem ds. Rodowodów przy rządzie, którym kierowałem jako referent, utworzono
filię (zewnętrzny referat) – nie można tego nazwać Urzędem ds. Rodowodów – przy
Gubernatorze Dystryktu Warszawa, którą początkowo kierował dr Schellenberg.
Miała ona za zadanie zabezpieczenie rejestrów stanu cywilnego jako materiału
źródłowego dla osadnictwa niemieckiego w Dystrykcie Warszawa, przynajmniej
początkowo ich zarejestrowanie, a więc ujęcie, udostępnienie, zabezpieczenie i
opracowanie.
Pierwszym
zadaniem było poszukiwanie ksiąg parafialnych z Węgrowa, które zaginęły
podczas kampanii w pierwszych tygodniach jesieni 1939 roku i które na szczęście
udało nam się odnaleźć. Wśród nich była również słynna pierwsza księga
parafialna z Węgrowa, o której dr Schellenberg opublikował bardzo interesujące
artykuły w czasopiśmie kulturalnym Dystryktu Warszawa, a która sięga roku 1653
– o ile dobrze pamiętam – i stanowiła bardzo ciekawe źródło dotyczące
wcześniejszego osadnictwa niemieckiego w mieście Węgrów, a przede wszystkim w
Warszawie.
Warszawscy
niemieccy ewangelicy należeli wówczas do parafii Węgrów, ponieważ w Warszawie
nie było jeszcze kościoła. Kościół warszawski został wzniesiony, jak wiadomo,
dopiero w XVIII wieku – nie wiem dokładnie kiedy, w każdym razie po I rozbiorze
Polski. Pierwsi ewangeliccy Niemcy z Warszawy należeli przez około 100 lat do
Węgrowa. Tę księgę sam miałem w ręku, sam ją przeczytałem, miała ok. 8 cm
grubości i formatu ok. DIN A5, była więc prawdziwą kopalnią wiedzy. Gdzie się
dzisiaj znajduje, niestety nie wiem. Do parafii tej należały w dawnych czasach
Radzymin, Sadoleś, Paproć Duża i wszystkie pozostałe gminy ewangelickie w
Dystrykcie Warszawa. Interesujące jest to, że Paproć Duża nad Bugiem –
niemiecka nazwa brzmiała Königshuld – była, jak sądzę, filią Sadolesia...
[Strona 8]
...gdzie
w latach 90. ubiegłego wieku ślub brał Józef Piłsudski. Był on przecież
pochodzenia litewsko-polskiego, ale był ewangelikiem i w tej niemieckiej wiosce
dał sobie udzielić ślubu przez niemieckiego pastora z Polką. Jan Piłsudski,
jego brat, późniejszy minister komunikacji, był świadkiem. Sam miałem tę księgę
w ręku; był to prawdziwy rejestr stanu cywilnego z części kongresowej, a więc w
stylu Kodeksu Napoleona, jakie mamy również w niemieckich krajach Nadrenii,
gdzie Kodeks Napoleona obowiązywał.
O
zadaniach Urzędu ds. Rodowodów i Urzędu Pozyskiwania Dokumentów otrzymał Pan,
panie dr. Hopf, już ode mnie pewne informacje, które dołączył Pan w fotokopii
do swoich akt (patrz załączniki).
Dr
Hopf: Jako pierwsze
zadanie wymienia się tam rozpatrywanie spraw o pochodzenie (Abstammungssachen).
Jak przebiegało rozpatrywanie tych spraw? W jaki sposób? Zakładam, że były to
wnioski urzędowe kierowane do Urzędu ds. Rodowodów w celu ustalenia, czy dany
urzędnik lub pracownik był pochodzenia aryjskiego.
Buja: Tak, to były w szczególności urzędy,
które się do nas zwracały. W przypadkach wątpliwych, gdy np. urzędnik nie mógł
zgromadzić dokumentów o swoim pochodzeniu aż do dziadków lub pradziadków,
tworzono z tego tzw. sprawę o pochodzenie, którą opracowywaliśmy. Sprawdzano
pochodzenie danej osoby (probanta) i wydawano zaświadczenie o pochodzeniu
(Abstammungsbescheid), tj. urzędowe potwierdzenie, że dana osoba jest
"krwi niemieckiej" lub – jeśli nie była pochodzenia niemieckiego –
mówiono "krwi pokrewnej", albo w myśl ustawy była "mieszkańcem I
lub II stopnia" (Mischling).
Wnioski
pochodziły częściowo od urzędów z Rzeszy, częściowo od urzędów Generalnego
Gubernatorstwa, które chciały np. zasięgnąć informacji o Polakach. Częściowo
były to sprawy poufne, o których opracowaniu zainteresowany, którego
pochodzenie sprawdzano, nic nie wiedział. Jeśli np. Polak miał zostać prezesem
związku, chciano najpierw wiedzieć, czy człowiek ten nie jest przypadkiem
mieszańcem żydowskim lub innym obcym rasowo mieszańcem. To miało zostać
wyjaśnione właśnie przez te zaświadczenia o pochodzeniu. Podstawą było
rozporządzenie, którego odpis posiada Pan również w aktach, dotyczące definicji
pojęcia "Żyd" w Generalnym Gubernatorstwie. Dziennik
Rozporządzeń Generalnego Gubernatora z 24 czerwca 1940, część I, strona 231.
[Strona 9]
Dr
Hopf: Jako kolejne
zadanie wymienia się przekazywanie rejestrów stanu cywilnego do Urzędu ds.
Rodowodów oraz duplikatów do archiwów. Ile rejestrów stanu cywilnego i
archiwaliów parafialnych przekazano do Urzędu?
Buja: Dzisiaj z pamięci trudno mi to
powiedzieć. Chciałbym to sobie jeszcze raz przypomnieć na podstawie moich
dokumentów. Sądzę jednak, że mogę powiedzieć, iż chodziło o ok. 1.000 tomów
rejestrów stanu cywilnego (w części austriackiej zwanych metrykami) i
archiwaliów parafialnych, tzn. nie były to właściwe metryki czy rejestry, lecz
kroniki parafialne, spisy dusz (Seelenverzeichnisse), księgi cmentarne, księgi
komunikantów i konfirmantów itd.
Dr
Hopf: Czy przy
przekazywaniu rejestrów stanu cywilnego wystąpiły szczególne trudności?
Buja: O których rejestrach mam mówić? Z gmin
ewangelickich? Trudności jakiego rodzaju? Administracyjnego?
Dr
Hopf: Tak. Czy
przekazywanie rejestrów do Urzędu odbywało się na podstawie specjalnego dekretu
Wydziału H (Administracja Wewnętrzna)?
Buja: Tak, zgadza się, na podstawie dekretu
Wydziału Głównego Administracji Wewnętrznej, i to – jeśli się nie mylę –
Wydziału ds. Kościelnych, którym kierował wówczas dr Wilden. Jako organ
nadzorczy napisał on do parafii ewangelickich i poinformował je, że rejestry do
roku 1940, a mianowicie oryginały, należy przekazać do Urzędu ds. Rodowodów.
Ponieważ z dniem 1 maja 1940 r. dla Volksdeutschów zaczęli pracować niemieccy
urzędnicy stanu cywilnego, którzy mieli swoje siedziby przy starostach
(Kreishauptmann), np. Niemiecki Urząd Stanu Cywilnego w Krakowie lub w Dębicy
itd., w poszczególnych miastach, gdzie rezydował starosta. Tam zostały...
[Strona 10]
Buja: ...prowadzono tam pierwopisy i duplikaty
tych samych rejestrów, jakie mieliśmy w Rzeszy. Do 30 kwietnia 1940 roku to
ewangeliccy lub katoliccy proboszczowie byli urzędnikami stanu cywilnego
(Matrikenführer) dla tych Volksdeutschów. Nie powiem, żeby proboszczowie
oddawali swoje rejestry z entuzjazmem, ale ogólnie rzecz biorąc, współpraca
była dobra. Akcja ta była wspierana przez superintendenta seniora Ladenbergera,
który również wystosował pismo okólne do swoich proboszczów.
Dr
Hopf: Czy był on
superintendentem Galicji?
Buja: Nie, o ile wiem, był pełnomocnikiem
Kościoła Ewangelickiego na całe Generalne Gubernatorstwo, ponieważ w Warszawie
nie było już zwierzchnictwa. Był on odpowiedzialny także za dystrykt
warszawski. Żyje on jeszcze tutaj, w Geislingen w okolicy – być może mógłby go
Pan sam odwiedzić. Ma on teraz około 70 lat, ale jest bardzo rześki. Wielu
proboszczom było wręcz na rękę, że odjęto im ogrom pracy pisarskiej związanej z
wystawianiem dokumentów. Stracili jednak źródło dochodu.
Z tego
co pamiętam, trudności mieliśmy właściwie tylko w parafii w Hohenbach u
proboszcza Gesella. Pochodził on z Rzeszy, z Saksonii, i nie był Volksdeutschem
z terenów galicyjskich jak większość innych. Z nim mieliśmy duże problemy; aż
do 1944 roku udawało mu się zatrzymywać księgi u siebie pod różnymi pozorami –
a to, że zakłada nowy rejestr, a to, że musi jeszcze przepisać księgi.
Wszystkie inne ewangelickie księgi z dystryktu krakowskiego i pozostałych
dystryktów zgromadziłem w Urzędzie ds. Rodowodów (Sippenstelle).
[Strona 11]
Buja: Były to zawsze unikaty (oryginały), co
wynika z moich artykułów i notatek służbowych.
Dr
Hopf: Jeszcze jedno
pytanie dotyczące żydowskich rejestrów stanu cywilnego. Czy planowano
ich zniszczenie?
Buja: Muszę powiedzieć, że podczas mojej
działalności do września 1944 roku nic nie było mi wiadomo o tym, aby SD
(Służba Bezpieczeństwa) planowała zniszczenie żydowskich rejestrów. Zawsze
miałem wrażenie, gdy przychodziłem do żydowskich urzędów metrykalnych w celu
sprawdzenia zasobów – np. w Krakowie, Lwowie, Warszawie, Radomiu czy Lublinie –
że bardzo zależało na tym, aby te rejestry zebrać w niemieckim urzędzie, a nie
zniszczyć.
Żydowskie
rejestry po likwidacji gett w dystrykcie krakowskim oraz pozostałe rejestry z
dystryktu lubelskiego zostały – według informacji pana Türka z dystryktu
lubelskiego – wysłane do Centralnego Urzędu Żydowskich Rejestrów Stanu
Cywilnego w Berlinie lub przekazane do Krakowa do Sippenstelle. To, że podczas
znanych wydarzeń w getcie warszawskim żydowskie rejestry mogły ulec
zniszczeniu, być może wskutek działań bojowych, jest możliwe, ale obecnie nic o
tym nie wiem.
Po
wojnie dowiedziałem się od mojego przełożonego, radcy Weiraucha, który jest
teraz urzędnikiem w Bonn, że księgi parafialne, metryki i rejestry, które
zgromadziłem w Krakowie, trafiły w marcu 1945 roku do Coburga. Zostały
tam złożone w fabryce, w której mieścił się wydział.
[Strona 12]
Buja: Pan Weirauch pisze dosłownie co
następuje:
"W
tych zasobach znajdowały się również żydowskie metryki, które według rozkazu
Dowódcy Policji Bezpieczeństwa i SD w Krakowie mieliśmy zniszczyć. Ponieważ nie
mogłem wziąć odpowiedzialności za ich zniszczenie, poleciłem zapakować je razem
z niemieckimi księgami parafialnymi. Niemieckie księgi i żydowskie metryki
przetrwały koniec wojny nienaruszone".
Po
zajęciu Coburga przez Amerykanów, Weirauch otrzymał instrukcję od komendanta
miasta, aby nadal przechowywać te zasoby. Późnym latem 1945 roku pojawiły się
amerykańskie ciężarówki, które zabrały te księgi. Powiedziano mu, że zasoby
jadą do Norymbergi. Istnieją możliwości: albo Amerykanie oddali je
Polsce, albo trafiły do jakiegoś archiwum, być może nawet w Waszyngtonie. W
przypadku żydowskich metryk możliwe jest przekazanie ich organizacjom
żydowskim.
Dr
Hopf: Dlaczego przekazano
tylko rejestry z dystryktów krakowskiego i lubelskiego?
Buja: To była kwestia czasu. Po prostu nie
zdążyliśmy opracować innych dystryktów. Proszę pamiętać, że w czasie wojny
brakowało ludzi, benzyny i pojazdów. Ponadto dystrykty krakowski i lubelski
były bliżej niż Radom czy Warszawa. Z powodu narastającej działalności
partyzanckiej, która zagrażała drogom, do dalszych prac po prostu nie doszło.
[Strona 13]
Dr
Hopf: Czy po powstaniu w
getcie warszawskim przekazano tamtejsze rejestry?
Buja: Większość tych rejestrów została przeze
mnie ujęta i zinwentaryzowana w 1942 lub 1943 roku. Zostały one zabezpieczone.
Z tego co pamiętam, żydowski intelektualista – doktor filozofii, nauczyciel lub
archiwista – został wyznaczony do wyniesienia tych ksiąg z getta. Został on
ulokowany w budynku niedaleko Pałacu Brühla i stał pod ochroną niemieckiego
rządu. Ustawił tam księgi, skatalogował je i wystawiał dokumenty. Sądzę, że te
księgi nie zostały zniszczone, przynajmniej do przełomu 1943/44 roku. Co stało
się po powstaniu w sierpniu 1944 roku (Powstanie Warszawskie) – nie wiem.
Dr
Hopf: Czy uszkodzone
żydowskie rejestry również odnawiano?
Buja: Tak, odnawiano je z taką samą
starannością jak inne. Nie były one tak mocno uszkodzone, by wysyłać je do
Rzeszy; nie wymagały np. oprawiania każdej strony w pergamin, jak to miało
miejsce w przypadku bardzo zniszczonych ksiąg z parafii Stadło koło Nowego
Sącza.
[Strona 14]
Buja: W przypadku żydowskich ksiąg chodziło
głównie o uszkodzenia opraw – grzbietów i okładek. Zlecałem ich naprawę bardzo
dobremu polskiemu introligatorowi, który pracował także dla Niemieckiej
Biblioteki Państwowej w Krakowie (Staatsbibliothek Krakau). Był to bardzo miły
Polak, mówiący po niemiecku. Kazałbym we wszystkich tych księgach przystawić
stempel:
"Niniejszy
rejestr stanu cywilnego został odnowiony w roku 19.. z polecenia Rządu
Generalnego Gubernatorstwa – Sippenstelle".
Dr
Hopf: Odnowienie odbywało
się zatem na dużą skalę?
Buja: Tak, działo się to stale od 1941 roku.
Pod koniec 1940 roku na spotkaniu z ekspertami z Berlina (Abt. III
Schriftdenkmalschutz) poinstruowano introligatorów, aby prace prowadzili na
miejscu, bo były to trudne zadania. Nie wolno było używać kwasów, które mogłyby
wpłynąć na pismo. Rząd zainwestował w tę akcję bardzo dużo pieniędzy.
Dr
Hopf: Kolejnym zadaniem
Sippenstelle było nanoszenie dopisków marginesowych (Randvermerke)?
Buja: Tak, to bardzo ważne. Sippenstelle,
przejmując księgi, stało się w pewnym sensie następcą urzędników stanu
cywilnego (proboszczów). Musieliśmy dokonywać wpisów, które były wymagane
polskim prawem o aktach stanu cywilnego.
[Strona 15]
Buja: Prace te były obszerne; potrzebowaliśmy
ludzi ze znajomością polskiego, rosyjskiego, łaciny i niemieckiego. Pracował u
mnie jako urzędnik i tłumacz m.in. proboszcz Arno Arlt z Kamienia koło
Chełma. Otrzymywaliśmy karty zawiadomień z niemieckich urzędów stanu cywilnego.
Jeśli np. Volksdeutsch mieszkający w Rzeszy brał ślub, a urodził się w
Lublinie, musieliśmy nanieść wzmiankę o ślubie przy jego akcie urodzenia w
starych księgach. Wszystko to działo się zgodnie z niemiecką ustawą o stanie
cywilnym.
Wpisy
dotyczyły także adopcji, uznania ojcostwa czy zmiany nazwisk. Każdy taki wpis
musiał być przeze mnie osobiście podpisany. Formuła brzmiała:
"Na
podstawie zawiadomienia Sądu Rejonowego... z dnia... uznano wymienione obok
dziecko za pochodzące od... Rząd GG – Sippenstelle – Z upoważnienia Buja".
Dr
Hopf: Przy jakich
rozporządzeniach i dekretach współpracowało Sippenstelle?
Buja: Pierwszym było rozporządzenie o
pozyskiwaniu dokumentów, potem o opłatach. Trzecim, przy którym Sippenstelle
bardzo silnie współpracowało, było rozporządzenie o definicji pojęcia
"Żyd".
[Strona 16]
Buja: Współpracowaliśmy przy tym z Urzędem ds. Rodowodów
Rzeszy (Reichssippenamt). Rozporządzenie to opierało się na ustawach
norymberskich, ale różniło się sformułowaniami dotyczącymi Polaków i Ukraińców.
Dr
Hopf: Z czyjej inicjatywy
je wydano? Reichshina?
Buja: Także ze strony polskich i niemieckich urzędów
płynęły prośby o "czyste oddzielenie" Żydów od nie-Żydów, aby np.
żaden Polak nie był zmuszony do noszenia Gwiazdy Dawida. Znany jest przypadek
prezesa banku Jendrychowskiego,
którego polscy rodacy pomawiali o bycie Żydem. Przyszedł do nas bardzo wzburzony,
żądając zaświadczenia o pochodzeniu (Abstammungsbescheid), by udowodnić, że
pochodzi ze starej polskiej rodziny z Krakowa lub Warszawy i że jego ojciec
służył jeszcze u cesarza Franciszka Józefa. Bronił się przed usunięciem ze
stanowiska. Zainteresowane tym były też policja i SD, bo ciągle otrzymywały
donosy od ludności polskiej i ukraińskiej.
[Strona
17]
Buja: Donosy te często dotyczyły tego, kto jest
Żydem, i proszono o poufną weryfikację. Polacy i Ukraińcy sami zaczęli się
bardzo interesować swoim pochodzeniem.
Dr
Hopf: Dlaczego rodacy
wystąpili przeciwko Jendrychowskiemu?
Buja: Chodziło o to, by go uciszyć i pozbawić
wpływowego stanowiska. Wśród Polaków istniały silne tarcia partyjne – narodowi
demokraci, komuniści, socjaliści – którzy zwalczali się nawzcie i donosili na
siebie do niemieckich urzędów.
Otrzymywaliśmy
też zapytania z instytutów historycznych, np. z Institut für Deutsche
Ostarbeit, dotyczące pochodzenia znanych osób żyjących lub zmarłych.
Zlecono mi m.in. sprawdzenie pochodzenia generała Sikorskiego. Urodził się on w Galicji jako syn
nauczyciela. Podejrzewano, że może mieć niemieckie korzenie, ponieważ w pobliżu
jego miejsca urodzenia od 1783 roku istniała niemiecka kolonia józefińska.
Sippenstelle
współpracowało także przy akcji wydawania kart rozpoznawczych
(Kennkartenaktion) oraz przy wprowadzaniu dowodów dla osób pochodzenia
niemieckiego (Deutschstämmige) w GG. Starostowie (Kreishauptleute) często
zwracali się bezpośrednio do mnie w Krakowie w trudnych przypadkach.
[Strona 18] - Załączniki
W dokumencie wymieniono
następujące załączniki:
1. Fotokopia artykułu "Sippenstelle w
rządzie GG i źródła sippenkundliche" autorstwa Buja.
2.
Fotokopia notatki z 30.11.1943 r..
3. Wyciąg z raportu z podróży służbowych Buja
(27.04 – 05.05.1941).
4. Raport z podróży służbowej Arlta do
Warszawy (06.11 – 08.11.1941).
5. Raport z podróży służbowej Buja do Nowego
Sącza (26.11 – 28.11.1942).
Podpisy: Dr Hopf oraz H. Buja.
Dopisano 31 stycznia 2026
Niedatowany spis "Verzeichnis der in die Sippenstelle Krakau zu überführenden Kirchenbücher der röm.-kath. Diözese Przemysl" [Wykaz ksiąg metrykalnych rzymskokatolickiej diecezji przemyskiej przeznaczonych do przekazania (przeniesienia) do placówki genealogicznej (Sippenstelle) w Krakowie] wykonany zapewne na początku 1944 roku, bazujący na "Katalogu Baranieckiego z 1942" oraz numerach sygnatur w AD Przemyśl. Sippenstelle Krakau miało zamiar przejęć 157/158 ksiąg (jedno wykreślenie pozycji, dwie pomyłki w numeracji), 8 ksiąg wymienionych na tej liście w 1943 roku zostało zwróconych z Archiwum Państwowego we Lwowie do AD Przemyśl (oznaczone na zielono). Nie znaczy to jednak, że spis ten powstał przed tym faktem, lecz jedynie, że do jego wykonania użyto Katalogu z 1942 roku. Być może spis ten jest wymieniany w ponaglającym teleksie wysłanym 9 marca 1944 roku ze Lwowa do Hansa Buji Sippenstelle Krakau:
"Oczekuję wciąż wykazu wczesnych niemieckich osad w diecezji przemyskiej w celu zabezpieczenia ksiąg. Możliwość podróży tylko w tym tygodniu.
Pozdrowienia, Rudloff,
Urząd Metrykalny Lwów.
Przekazano: Lange przyjął: Gericke +.
Erwarte immer noch Verzeichnis der frühen deutschen Siedlungen
in Diözese Przemyśl zwecks Sicherung der Bücher.
Fahrgelegenheit nur diese Woche.
Gez. Rudloff,
Matrikenstelle Lemberg.
Durchgegeben: Lange angenommen: Gericke +."
"Verzeichnis der in die Sippenstelle Krakau zu überführenden Kirchenbücher der röm.-kath. Diözese Przemysl", zdjęcia akt tutaj:
https://drive.google.com/drive/folders/1g-88o0OLpDRH2LwXpKPoPvkigvOhZLNv?usp=sharing
| LP |
Nr. |
Nr. Des Dios. Arch |
Nr. Des Verseichn. […] Lemberg |
Parafia |
|
|
|
[numer w katalogu baranieckeigo] |
[sygnatura w AD Przemyśl] |
|
|
| 1 |
1 |
15 |
410 |
Albigowa |
|
| 2 |
2 |
16 |
411 |
Albigowa |
|
| 3 |
3 |
17 |
412 |
Albigowa |
|
| 4 |
4 |
18 |
413 |
Albigowa |
|
| 5 |
5 |
42 |
458 |
Blazowa |
|
| 6 |
6 |
43 |
459 |
Blazowa |
|
| 7 |
7 |
55 |
484 |
Brzozow-Starawies |
|
| 8 |
8 |
56 |
485 |
Brzozow-Starawies |
|
| 9 |
9 |
57 |
486 |
Brzozow-Starawies |
|
| 10 |
10 |
58 |
506 |
Brzyska |
|
| 11 |
11 |
61 |
513 |
Chmielnik |
|
| 12 |
12 |
62 |
514 |
Chmielnik |
|
| 13 |
13 |
63 |
515 |
Chmielnik |
|
| 14 |
14 |
66 |
523 |
Czudec |
|
| 15 |
15 |
67 |
524 |
Czudec |
|
| 16 |
16 |
68 |
525 |
Czudec |
|
| 17 |
17 |
69 |
526 |
Czudec |
|
| 18 |
18 |
70 |
527 |
Czudec Vorstadt |
|
| 19 |
19 |
71 |
528 |
Czudec |
|
| 20 |
20 |
72 |
529 |
Czudec |
|
| 21 |
21 |
73 |
530 |
Czudec |
|
| 22 |
22 |
74 |
531 |
Czudec |
|
| 23 |
23 |
75 |
532 |
Czudec |
|
| 24 |
24 |
76 |
533 |
Czudec |
|
| 25 |
25 |
82 |
570 |
Dobrzechow |
|
| 26 |
26 |
83 |
571 |
Dobrzechow |
|
| 27 |
27 |
84 |
572 |
Dobrzechow |
|
| 28 |
28 |
85 |
573 |
Dobrzechow |
|
| 29 |
29 |
86 |
574 |
Dobrzechow |
|
| 30 |
30 |
87 |
575 |
Dobrzechow |
|
| 31 |
31 |
88 |
577 |
Domaradz |
|
| 32 |
32 |
89 |
578 |
Domaradz |
|
| 33 |
33 |
90 |
579 |
Domaradz |
|
| 34 |
34 |
91 |
580 |
Domaradz |
|
| 35 |
35 |
117 |
631 |
Dydnia |
|
| 36 |
36 |
118 |
634 |
Dynów |
|
| 37 |
37 |
119 |
635 |
Dynow |
|
| 38 |
38 |
120 |
636 |
Dynow |
|
| 39 |
39 |
124 |
644 |
Dzikowiec |
|
| 40 |
40 |
125 |
645 |
Dzikowiec |
|
| 41 |
41 |
126 |
646 |
Dzikowiec - Kopcie |
|
| 42 |
42 |
127 |
647 |
Dzikowiec - Lipnica |
|
| 43 |
42 [sic!] |
132 |
662 |
Gać |
[uwaga błąd numeracji] |
| 44 |
43 |
133 |
663 |
Gać |
|
| 45 |
44 |
134 |
664 |
Gać |
[księga zwrócona w 1943 do AD Przemyśl] |
| 46 |
45 |
135 |
669 |
Giedlarowa |
|
| 47 |
46 |
184 |
758 |
Handzlowka |
|
| 48 |
47 |
185 |
761 |
Harta |
|
| 49 |
48 |
186 |
762 |
Harta |
|
| 50 |
49 |
187 |
763 |
Harta |
|
| 51 |
50 |
188 |
766 |
Hartlowa |
|
| 52 |
51 |
189 |
767 |
Hartlowa |
|
| 53 |
52 |
200 |
787 |
Hyzne |
|
| 54 |
53 |
201 |
788 |
Hyzne |
|
| 55 |
54 |
202 |
789 |
Hyzne |
|
| 56 |
55 |
203 |
790 |
Hyzne |
[księga zwrócona w 1943 do AD Przemyśl] |
| 57 |
56 |
274 |
935 |
Kalwaria Pacławska |
|
| 58 |
57 |
280 |
947 |
Kolaczyce |
[księga zwrócona w 1943 do AD Przemyśl] |
| 59 |
58 |
281 |
948 |
Kolaczyce |
[księga zwrócona w 1943 do AD Przemyśl] |
| 60 |
59 |
282 |
949 |
Kolaczyce |
[księga zwrócona w 1943 do AD Przemyśl] |
| 61 |
60 |
289 |
964 |
Kombornia |
|
| 62 |
61 |
290 |
965 |
Kombornia |
|
| 63 |
62 |
291 |
966 |
Kombornia |
|
| 64 |
63 |
293 |
971 |
Kosina |
|
| 65 |
64 |
294 |
972 |
Kosina |
|
| 66 |
65 |
295 |
975 |
Kraczkowa |
|
| 67 |
66 |
296 |
976 |
Kraczkowa |
|
| 68 |
67 |
297 |
977 |
Kraczkowa |
|
| 69 |
68 |
298 |
978 |
Kraczkowa |
|
| 70 |
69 |
299 |
985 |
Krasiczyn |
[wykreślone] |
| 71 |
69 [sic!] |
305 |
1000 |
Krosno |
[symbol ołówkiem odhaczenia] |
| 72 |
70 |
306 |
1001 |
Krosno |
[symbol ołówkiem odhaczenia] |
| 73 |
71 |
307 |
1023 |
Krościenko Wzne |
[symbol ołówkiem odhaczenia] |
| 74 |
72 |
308 |
1024 |
Krościenko Wzne |
[symbol ołówkiem odhaczenia] |
| 75 |
73 |
309 |
1025 |
Krościenko Wzne |
[symbol ołówkiem odhaczenia] |
| 76 |
74 |
310 |
1029 |
Krzemienica |
|
| 77 |
75 |
311 |
1030 |
Krzemienica |
|
| 78 |
76 |
312 |
1031 |
Krzemienica |
|
| 79 |
77 |
313 |
1032 |
Krzemienica |
|
| 80 |
78 |
314 |
1033 |
Krzemienica |
|
| 81 |
79 |
315 |
1034 |
Krzemienica |
|
| 82 |
80 |
316 |
1035 |
Krzemienica |
|
| 83 |
81 |
317 |
1051 |
Krzywcza |
|
| 84 |
82 |
318 |
1052 |
Krzywcza |
|
| 85 |
83 |
350 |
1121 |
Lutcza |
|
| 86 |
84 |
351 |
1122 |
Lutcza |
|
| 87 |
85 |
352 |
1124 |
Lańcut |
|
| 88 |
86 |
353 |
1125 |
Lańcut |
|
| 89 |
87 |
354 |
1126 |
Lańcut |
|
| 90 |
88 |
355 |
1127 |
Lańcut |
|
| 91 |
89 |
356 |
1128 |
Lańcut |
|
| 92 |
90 |
357 |
1129 |
Lańcut |
|
| 93 |
91 |
358 |
1130 |
Lańcut |
|
| 94 |
92 |
359 |
1131 |
Lańcut |
|
| 95 |
93 |
360 |
1132 |
Lańcut |
|
| 96 |
94 |
361 |
1133 |
Lańcut |
|
| 97 |
95 |
362 |
1134 |
Lańcut |
|
| 98 |
96 |
363 |
1135 |
Lańcut |
|
| 99 |
97 |
393 |
1198 |
Markowa |
|
| 100 |
98 |
394 |
1199 |
Markowa |
|
| 101 |
99 |
395 |
1200 |
Markowa |
|
| 102 |
100 |
396 |
1201 |
Markowa |
|
| 103 |
101 |
401 |
1209 |
Medenice |
|
| 104 |
102 |
439 |
1296 |
Niebylec |
|
| 105 |
103 |
440 |
1297 |
Niebylec |
|
| 106 |
104 |
441 |
1298 |
Niebylec |
|
| 107 |
105 |
442 |
1299 |
Niebylec |
|
| 108 |
106 |
476 |
1365 |
Odrzykon |
|
| 109 |
107 |
477 |
1366 |
Odrzykon |
|
| 110 |
108 |
478 |
1367 |
Odrzykon |
|
| 111 |
109 |
479 |
1368 |
Odrzykon |
|
| 112 |
110 |
480 |
1371 |
Osiek |
|
| 113 |
111 |
537 |
1466 |
Przysietnica |
|
| 114 |
112 |
538 |
1467 |
Przysietnica |
|
| 115 |
113 |
539 |
1468 |
Przysietnica |
|
| 116 |
114 |
553 |
1494 |
Ranizow |
|
| 117 |
115 |
555 |
1496 |
Ranizow |
|
| 118 |
116 |
558 |
1499 |
Ranizow |
|
| 119 |
117 |
559 |
1500 |
Ranizow |
[księga zwrócona w 1943 do AD Przemyśl] |
| 120 |
118 |
629 |
1636 |
Sarzyna |
|
| 121 |
119 |
649 |
1678 |
Słocina |
|
| 122 |
120 |
650 |
1679 |
Słocina |
|
| 123 |
121 |
651 |
1680 |
Słocina |
|
| 124 |
122 |
652 |
1681 |
Słocina |
|
| 125 |
123 |
653 |
1682 |
Słocina |
|
| 126 |
124 |
654 |
1683 |
Słocina |
|
| 127 |
125 |
655 |
1684 |
Słocina |
|
| 128 |
126 |
656 |
1685 |
Słocina |
[księga zwrócona w 1943 do AD Przemyśl] |
| 129 |
127 |
670 |
1723 |
Strzyzów |
|
| 130 |
128 |
697 |
1781 |
Tyczyn |
|
| 131 |
129 |
698 |
1782 |
Tyczyn |
|
| 132 |
130 |
699 |
1783 |
Tyczyn |
|
| 133 |
131 |
700 |
1784 |
Tyczyn |
|
| 134 |
132 |
701 |
1785 |
Tyczyn |
|
| 135 |
133 |
702 |
1786 |
Tyczyn |
|
| 136 |
134 |
703 |
1787 |
Tyczyn |
[księga zwrócona w 1943 do AD Przemyśl] |
| 137 |
135 |
748 |
1881 |
Wysoka |
|
| 138 |
136 |
749 |
1882 |
Wysoka |
|
| 139 |
137 |
750 |
1883 |
Wysoka |
[symbol ołówkiem odhaczenia] |
| 140 |
138 |
751 |
1884 |
Wysoka |
[symbol ołówkiem odhaczenia] |
| 141 |
139 |
789 |
1964 |
Zrencin |
|
| 142 |
140 |
790 |
1965 |
Zrencin |
|
| 143 |
141 |
791 |
1966 |
Zrencin |
|
| 144 |
142 |
792 |
1967 |
Zrencin |
|
| 145 |
143 |
793 |
1969 |
Zmigród nowy |
|
| 146 |
144 |
794 |
1972 |
Zmigród stary |
|
| 147 |
145 |
795 |
1973 |
Zmigród stary |
|
| 148 |
146 |
796 |
1974 |
Zmigród stary |
|
| 149 |
147 |
824 |
2075 |
Jaslo |
|
| 150 |
148 |
825 |
2076 |
Jaslo |
|
| 151 |
149 |
826 |
2077 |
Jaslo |
|
| 152 |
150 |
827 |
2078 |
Jaslo |
|
| 153 |
151 |
832 |
2083 |
Markowa |
|
| 154 |
152 |
833 |
2084 |
Markowa |
|
| 155 |
153 |
835 |
2090 |
Strzyzow |
|
| 156 |
154 |
114 |
628 |
Dydnia |
|
| 157 |
155 |
115 |
629 |
Dydnia |
|
| 158 |
156 |
116 |
630 |
Dydnia |
|
Dopisane 21 stycznia 2026
Poniższe zestawienie stanowi wynik kwerendy historycznej dotyczącej personelu placówki w Janowicach Wielkich. Jeśli posiadają Państwo jakiekolwiek dodatkowe informacje o losach wymienionych osób, znają relacje ich potomków lub dysponują dokumentami mogącymi rzucić nowe światło na tę sprawę, uprzejmie proszę o kontakt pod adresem: cmiachl@gmail.com. Każdy szczegół może okazać się kluczowy dla odtworzenia pełnego obrazu wydarzeń z lat 1944/1945.
Rezultatu nie przyniosły dotychczasowe próby dotarcia do relacji lub potomków personelu placówki w Janowicach Wielkich. Świadkowie ci, ze względu na bezpośrednią styczność z aktami, stanowiliby znacznie rzetelniejsze źródło informacji niż Lothar Weirauch. Jako zwierzchnik struktur BuF, Weirauch mógł nie znać detali operacyjnych, o czym świadczy jego korespondencja z H. Bują, w której zapewniał o bezstratnej ewakuacji krakowskich materiałów. W tym kontekście kluczowe znaczenie mają osoby zatrudnione bezpośrednio w Janowicach oraz Max Kaßbacher (antropolog pracujący dla Sippenstelle Krakau).
Personel placówki w Janowicach Wielkich
Walter Slawik (Kierownik) Do początku 1938 roku pracownik administracji miejskiej w Bytomiu, następnie (do 1942 r.) urzędnik w administracji śląskiego związku prowincjonalnego we Wrocławiu. Od 7 sierpnia 1942 r. pełnił funkcję kierownika urzędu ds. pochodzenia rasowego (pozyskiwania dokumentów) w rządzie Generalnego Gubernatorstwa (Wydział ds. Ludności i Opieki Społecznej). Od sierpnia 1944 r. kierował placówką w Janowicach Wielkich (prawdopodobnie do co najmniej 25 stycznia 1945 r.). Od 1922 r. aktywny w badaniach genealogicznych, a w latach 1927-1933 stały współpracownik kierownictwa NSDAP na Górny Śląsk i Polskę. Jego powojenne losy pozostają nieznane.
Aleksander Cyganiuk Ur. 23 lutego 1887 r. w Iwankoutz, syn Jonatza i Zenowii z d. Sainuk. Ksiądz grekokatolicki, obywatel Rumunii. W czasie wojny pracował w Linzu, Wiedniu i Krakowie, a od września 1944 r. do co najmniej 25 stycznia 1945 r. przebywał w Janowicach Wielkich. Po wojnie trafił do obozów dla uchodźców: w 1945 r. w Stöttwang (Bawaria), a w 1950 r. w obozie DP w Neu-Ulm. W 1951 r. wyemigrował wraz z żoną Heleną (ur. 22 lutego 1896 r. w Iwankoutz lub Neu-Jaczka) do USA. Ich ostatni znany adres to 6 Newkirk Ave, East Rockaway, NY 11518.
Stefanie Polijowski Ur. 2 lipca 1920 r. w Katowicach (ówczesny adres: Richard Wagnerstr. 86). Znała język polski; w Janowicach miała zajmować się tworzeniem kartoteki osób wywiezionych z Warszawy po powstaniu. Dokumentacja odnotowuje jej urlop w dniach 11-14 grudnia 1944 r. w celu wizyty w Remscheid-Lennep (Zeppelinstr. 5). Według ustaleń po 1951 roku mogła wyemigrować do Australii.
Michael Tarnowiecki Ur. 3 lutego 1891 r., ksiądz grekokatolicki, obywatel Rumunii. W sierpniu 1944 r. przebywał w Wiedniu (Wien II, Lilienbrunnengasse 13/7, u Wadina Winsowskiego). Od września 1944 r. do co najmniej 25 stycznia 1945 r. pracował w Janowicach Wielkich. 7 kwietnia 1945 r. odnotowany w obozie dla uchodźców w Wilsdruff. Jego żona, Eugenia, zmarła 10 marca 1946 r. w szpitalu w Monachium, choć przed śmiercią mieszkała w Coburgu.
Iftemij Trufyn Ur. 16 września 1914 r., zm. 10 kwietnia 1999 r. w Oakville (Kanada). Ksiądz grekokatolicki, obywatel Rumunii. W sierpniu 1944 r. przebywał w Neusiedel an der Zaya. Pracownik struktur BuF w Generalnym Gubernatorstwie. Jego żona, Emilia z d. Menczuk (ur. 17 stycznia 1925 r. w Banesti, zm. 9 października 2013 r. w Oakville), w październiku 1944 r. przebywała w Neusiedel, gdzie miało urodzić się ich dziecko. Dokumenty z końca lat 40. wymieniają syna, Mykołę Trufyna (ur. 19 stycznia 1946 r. w Andorf). W 1947 r. Iftemij starał się o wizę do USA, jednak podanie odrzucono (również w odwołaniu z 1948 r.) ze względu na jego pracę na rzecz Niemców w GG. Ostatecznie wyemigrował do Kanady. Próby kontaktu z rodziną przez tamtejsze biskupstwo nie przyniosły rezultatu.
Dopisane 26 lipca 2025
Notatka poświadczająca zabór zawartości archiwum Diecezji Przemyskiej przez okupacyjne władze sowieckie. Wymienione są osoby osobiście odpowiedzialne za tą grabież (oraz tym samym za stan obecny): Taran, Fain, Korolewa
Z dnia 25 listopada 1940 r.
Przemyśl
Na podstawie uchwały RKL ZSRR z dnia 28 stycznia 1940 r. nr 140,
rozkazu Ludowego Komisarza Spraw Wewnętrznych ZSRR z dnia 2 marca 1940
r. nr 89 oraz zarządzenia Wydziału Archiwalnego NKWD/SSR, Wydziału
Oświaty Ludowej — w osobach kierownika wydziału pana Tarana i inspektora
politycznego pana Faina — w obecności dr. Kwolka, przekazano
Centralnemu Archiwum Akt Dawnych w mieście Lwowie (w osobie zastępcy
dyrektora pani Korolewy) archiwum Diecezji Przemyskiej (ul. Katedralna
20a), w ilości:
-
Dyplomy pergaminowe z lat 1228–1931 — 248 egzemplarzy
-
Księgi parafialne i diecezjalne z lat 1466 do początku XX wieku — 2 085 ksiąg
Podczas rewizji nie znaleziono ksiąg nr: 85, 92, 403, 567, 990, 2029 — razem dwanaście ksiąg.
Łącznie przekazano: 2 334 jednostki.
Księgi i pergaminowe dokumenty są w dobrym stanie. Archiwum jest
uporządkowane, istnieje kartoteka pergaminów i ksiąg. Brak katalogu.
Kierownik Wydz. N.O.
/TARAN/
Inspektor polityczny
/FAIN/
Zastępca Dyrektora Archiwum we Lwowie
/KOROLEWA/
Dopisane 21 kwietnia 2025
Kwerendy trwają, obecnie skupiam się na sprawdzeniu archiwów rosyjskich odnośnie materiałów potencjalnie zagarniętych przez Armię Czerwoną w Janowicach Wielkich/Miedziance. Negatywne wyniki oficjalnego zapytania z :
„ROSYJSKIE PAŃSTWOWE ARCHIWUM HISTORII SPOŁECZNO-POLITYCZNEJ” (RGASPI)
W odpowiedzi na Pana zapytanie skierowane do RGASPI w
sprawie dostępności dokumentów dotyczących działalności genealogicznej
instytucji Sippenstelle Krakau, działającej w latach 1939–1945 w dystrykcie
krakowskim Generalnego Gubernatorstwa, informujemy, co następuje:
Dokumenty Sippenstelle Krakau nie wpłynęły do RGASPI na
przechowanie. W RGASPI przechowywana jest część dokumentów nazistowskich
Niemiec, wywiezionych do ZSRR po II wojnie światowej. Są to głównie materiały
obserwacyjne służb specjalnych Niemiec, Francji, Austrii, Polski itd.,
dotyczące działalności Kominternu, jak również działalności organizacji
komunistycznych, socjaldemokratycznych, robotniczych, związkowych, młodzieżowych
oraz innych ruchów opozycyjnych w różnych krajach świata, w tym również
działalności poszczególnych przedstawicieli tych ruchów. Dokumenty
przechowywane są w ramach inwentarza nr 9 zespołu 458, są zeskanowane i
dostępne online:
https://rgaspi-458-9.germandocsinrussia.org/ru/nodes/1-kollektsiya-dokumentov-spetssluzhb-germanii-1912-1945-gg-rgaspi-fond-458-opis-9
Informujemy również, że część wywiezionych dokumentów
nazistowskich Niemiec została przekazana do Państwowego Archiwum Federacji
Rosyjskiej i Centralnego Archiwum Ministerstwa Obrony Rosji. Zeskanowane
dokumenty niemieckich trofiejnych kolekcji są dostępne online:
https://germandocsinrussia.org/ru/nodes/1-rossiysko-germanskiy-proekt-po-otsifrovke-trofeynyh-kollektsiy
Z poważaniem,
Zastępca dyrektora
M.S. Astachowa
„PAŃSTWOWE ARCHIWUM FEDERACJI ROSYJSKIEJ” (GA FR)
W odpowiedzi na Pana zapytanie dotyczące poszukiwania
dokumentów związanych z działalnością Sippenstelle Krakau informujemy, że w
elektronicznej bazie danych GA FR, w tym wśród niemieckich dokumentów
trofiejnych z zespołu R-7021 „Nadzwyczajna Państwowa Komisja do Ustalania i
Badania Zbrodni Niemiecko-Faszystowskich Okupantów…” (ЧГК), nie znaleziono interesujących materiałów.
Dla dalszego poszukiwania informacji zalecamy zwrócenie
się do Rosyjskiego Państwowego Archiwum Wojskowego (RGWA) (125212, Moskwa, ul.
Admirała Makarowa 29, e-mail: rgva_rf@mail.ru) oraz Centralnego Archiwum
Ministerstwa Obrony Federacji Rosyjskiej (CAMO FR) (142100, obw. moskiewski,
Podolsk, ul. Kirowa 74).
Z poważaniem,
Zastępca dyrektora
L.N. Malaszenko
Kwerendy w RGWA oraz CAMO FR trwają.
Dopisane 5 stycznia 2025
W aktach osobowych Waltera Slawika, IPN GK/94 4927 odnalazłem mały przyczynek dotyczący zawartości transportu z 12 września 1944 z Krakowa do Janowic.
tłumaczenie:
Wysłanie 2 skrzyń zawierających formularze urzędu genealogicznego zostało zrealizowane 12 dnia miesiąca jako przesyłka towarowa [dotyczy to transportu z 12 września 1944, Transport 2 skrzyń z Krakowa do Janowic na rzecz Sippenstelle Krakau, masa 297 kg, transport dotarła do celu 20 września 1944.]. Ostatni transport metryk został wykonany przez Kassbachera. Według telegramu, z powodu braku miejsca przechowywanie nie mogło odbyć się w garbarni Moll, lecz skrzynie zostały umieszczone w firmie spedycyjnej Ghorausch [winno być Thorausch]. Proszę o skontaktowanie się w tej sprawie z firmą spedycyjną.
Dopisane 27 września 2024
Akta o sygnaturze:
IPN GK/94 6992 - transport ksiąg metrykalnych (w tym akta z Warszawy),
IPN GK/94 7026 - rachunki za transport metryk (w tym list przewozowy) do Brzegu,
IPN GK/94 7161 - rachunki urzędu Sippenstelle w Janowicach (w tym listy przewozowe frachtu).
Dopisane 17 września 2024
Moja prezentacja na Geneami 11 w Brzegu:
https://drive.google.com/file/d/1PlFLkuxoK0RIC0uLc17o3aB2jvGXbJqB/view?usp=sharing
Dopisane 16 września 2024
Chronologiczny spis wydarzeń dotyczących transportów ksiąg metrykalnych do
Sippenstelle Krakau z siedzibami w Krakowie, Rabce Zdrój oraz Janowicach,
zapewne niepełny.
21 stycznia 1944
Transport ze Lwowa do Krakowa na rzecz Sippenstelle Krakau, zawiera 4
skrzynie z metrykami:
rom. Kath Bruckental, Cieszanow, Dublany, Grodek Jagiellonski; rom. Kath
Felizienthal, Kobylnica-Fehlbach; rom. Kath Kaiserdort, Konigsau, Uhnow; rom.
Kath. Munchenthal, Ludwikowka, Weissenberg, Felizienthal, Gródek Jag. Kamionka
Strum., Podhayce.
31 stycznia 1944
Transport ze Lwowa do Krakowa na rzecz Sippenstelle Krakau, zawiera 22
skrzynie z metrykami:
rom. Kath Grodek Jagiellons, Kamionka Strum, Bóbrka, Bolechow, Dolina,
Kalusch, Kobylnica, Muzylowice, Olesko, Rodatyce, Sokołowka, Swirz, Uhnow,
Weissenberg, Winniki, Zimna Woda, Podhajczyki, Zeldec; jud. Rawa Ruska,
Niemirow, Lubycza, Lubczow; jud. Lubycza, Uhnow, Oleszyce; jud. Sokal; jud.
Sokal?; jud. Tartakow, Busk, Raziechow, Kamionka Strum, Wtkow Nowy; jud.
Brzeżany; jud. Rohatyn, Burstyn; jud. Kozowa, Narajów; jud. Czortków; jud.
Chorostków, Probużne, Jagielnica, Ułaszkowce; jud. Borszczow, Monasterzyska,
Koyczynce; jud. Buczacz, Skała, Mielnica; jud. Zólkiew; jud. Jaworów; jud.
Mostywielkie, Wielkie Oczy, Sądowa Wisznia, Huseakow, Stanislau; jud.
Krakowiec, Rudki, Bóbrka, Janow; jud. Komarno, Grodek Jag.; jud. Jaryczow Nowy,
Szczezec, Zniesienie, Winniki; jud. Winniki; jud. Stryj; jud. Stryj, Skole,
Turka, Drobohycz; jud. Lysiec, Bohorodczany, Talicz, Solotwina, Jezupol,
Mariampol
6 luty 1944
Transport ze Lwowa do Krakowa na rzecz Sippenstelle Krakau, zawiera
metryki:
jud. miasto Lwów, oraz rom.-kath
powiat Tarnopol
25 luty 1944
Transport ze Lwowa do Krakowa na rzecz Sippenstelle Krakau, zawiera 2
skrzynie z metrykami:
jud. Witkow Nowy, Radziechow, Toporow; jud. Stojanow, Szczurowiece, Lopatyn
16 marca 1944 (dotarł 12
kwietnia 1944)
Transport z Lublina do Krakowa (?) na rzecz Archiwum Państwowego Kraków 7
skrzyń z metrykami parafi ewangelickich dystryktu lubelskiego.
16 marca 1944 (dotarł 12
kwietnia 1944)
Transport z Lublina do Rabki-Zdrój na rzecz Sippenstelle Krakau, 6 skrzyń z
żydowskimi metrykami dystryktu lubelskiego.
21 marca 1944
Transport ze Lwowa do Krakowa na rzecz Sippenstelle Krakau, zawiera 13
skrzyń z metrykami i materiałami biurowymi:
Rom. Kath. Pfarrant Mariahilf kr.
Kolomea; Registratur der Matrikenstelle;
Rom. Kath. Kirchebucher der Diozese Przemysl, soweit się bisher, Rom.
Kath. […] der Diozese Przemysl -alte
Jahrgange; Buromaterial; Schreibmaschine der Matrikenstelle; Akten Karten
Buromaterial; Judenakten der Irrenanstalt Kuparow; Jud. Matriken […] aus dem Kreise Brzezany.
maj (?) 1944
Transport ze Lwowa do Rabki-Zdrój na rzecz Sippenstelle Krakau, zawiera
żydowskie metryki ze Lwowa
24 maja 1944
Transport ze Lwowa do Rabki-Zdrój na rzecz Sippenstelle Krakau, zawiera
duplikaty ksiąg rzymsko- i greko-katolickich.
26 maja 1944
Transport ze Lwowa do Rabki-Zdrój na rzecz Sippenstelle Krakau, zawiera
księgi metrykalne rzymsko- i greko-katolickie.
1 lipca 1944 (do Krakowa
przybył 8 lipca 1944)
Transport z Lublina do Krakowa(?) na rzecz Sippenstelle (Kraków
Uniwersytecka 13) 27 skrzyń zawierających księgi metrykalne okręgu lubelskiego.
10 sierpnia 1944
Transport metryk z Krakowa do Krummhübel-Brückenberg
1 września 1944
Transport 11 skrzyń na rzecz Sippenstelle z punktu zbiorczego w Brzegu do
Janowic (prawdopodobnie pałac Schaffgotschów). Waga 1001 kg, transport dotarł
5(?) września 1944 do Janowic.
5 września 1944
Transport ksiąg metrykalnych z Krakowa do punktu zbiorczego w Brzegu
(prawdopodobnie garbarnia Moll), masa 7000 kg, transport dotarł do Brzegu 9
września 1944.
7 września 1944
Transport 9 skrzyń z Krummhübel-Brückenberg do Janowic na rzecz
Sippenstelle Krakau punkt ewakuowany w Janowicach. Waga 472 kg, transport
dotarł 8 i 9 września do Janowic.
7 września 1944
Transport zlecony przez Sippenstelle Krakau punkt ewakuowny w Janowicach
z Krummhübel-Brückenberg na rzecz Karla Teske,
62 kg. Zawartość opisana jako "Kiegswichtiges Schriftgut" [materiały istotne dla wojny?].
12 września 1944
Transport 2 skrzyń z Krakowa do Janowic na rzecz Sippenstelle Krakau, masa
297 kg, transport dotarła do celu 20 września 1944.
18 i 19 września 1944
Transport 33 skrzyń z Brzegu (garbarnia Moll?) do Janowic na rzecz Sippenstelle
Krakau punkt ewakuowany w Janowicach, ładunek dotarł na miejsce 23 września
1944 roku, masa 3439 kg.
9 października 1944
Transport „rzeczy po opróżnieniu lokalu” z Rabki-Zdrój do Janowic na rzecz
Sippenstelle Krakau punkt ewakuowany w Janowicach, transport dotarł na miejsce
16 października 1944.
11 października 1944
Transport 3 skrzyń (materiały biurowe) z Krakowa do Janowic na rzecz
Sippenstelle Krakau punkt ewakuowany w Janowicach, transport dotarł na miejsce
21 października 1944, masa 290 kg.
11.10.44
Do
Rządu Generalnego Gubernatorstwa,
Głównego Wydziału Administracji Wewnętrznej
Wydział Spraw Ludnościowych i Opieki Społecznej - Urząd Rodzinny -
(8) tymczasowo w Jannowitz/Riesengebirge
Zamek
Niniejszym informuję, że dziś 3 skrzynie zostały wysłane frachtem na powyższy adres.
Zawartość skrzyń jest następująca:
Skrzynia nr 1: formularze
Skrzynia nr 2: akta
Skrzynia nr 3: aparat telefoniczny
- 10 sztuk kałamarzy
- 3 dziurkacze
- 6 żarówek
- różne formularze
- reszta książek z pokoju Buji.
Nie mogliśmy wysłać materiałów biurowych, ponieważ sami mamy ich niewiele na własne potrzeby. Możecie ewentualnie poprosić o ich wysłanie z naszych skrzyń przechowywanych w Brzegu. Koce również nie są dostępne.
12 października 1944
Materiały metrykalne Sippenstelle wywóz z Brzegu do Janowic, dotarły na
miejsce 29 października 1944.
17 października 1944
Transport 10 skrzyń zawierających metryk zapewne ewangelickie, według
korespondencji także Warszawy i Pilicy, wysłany z Piotrkowa, na miejsce do
Janowic dotarł 29 października 1944 roku, waga 1015 kg.
Po 12 stycznia 1945
Transport wagonu z aktami metrykalnymi z Janowic do Coburga, na miejsce
dotarł w połowie marca 1945.
Dopisane 8 sierpnia 2024
Ewakuowaną placówkę Sippenstelle
w Janowicach Wielkich utworzono już w sierpniu 1944 roku, przewóz akt
z Krakowa do Janowic zapewne miał miejsce też w sierpniu 1944. Tym samym wydaje
się, że z Krakowa do Janowic w sierpniu 1944 wywieziono akta i metryki z
Sippenstelle Krakau, także w sierpniu 1944 z Rabki Zdrój do Brzegu
wywieziono akta które do Rabki wywieziono ze Lwowa w maju 1944 a także
część (tylko jaką?) akt z Sippenstelle Krakau które trafiły do Rabki pomiędzy połową kwietnia 1944 a lipcem 1944.
Pracownicy Sippenstelle w placówce w Janowicach (od sierpnia 1944):
- Walter Slawik (od 10 sierpnia 1944 w Janowicach) - kierownik;
- Aleksander Cyganiuk - obywatel Rumunii;
- Margarete Niedobetzki;
- Stefanie Polijowski (od 28 sierpnia 1944 w Janowicach);
- Rudolf Spichale (6 sierpnia 1944 przeniesiony do ewakuowanej placówki
Sippenstelle w Karpaczu);
- Michael Tarnowiecki (ur 3 luty 1891), obywatel Rumunii, od 2 września
1944 w Janowicach;
- Iftemij Trufyn, obywatel Rumunii (ur. 16 września 1914).
Dopisane 7 czerwca 2024
Zbiór materiałów z korespondencji Dyrekcji Archiwów GG, Reichsippenamtu oraz VoMi z jesieni 1944 - dotyczy ksiąg metrykalnych przechowywanych w garbarni Moll w Brzegu po wywiezieniu z Krakowa [w sierpniu 1944, zapewne pomiędzy 2 sierpnia a 5 sierpnia 1944]:
https://drive.google.com/file/d/1_XXj53p-qg2FdxNgNtaxnFTbOEhu5qPI/view?usp=sharing
W sierpniu 1944 przygotowywano nową siedzibę Sippenstelle Krakau w
hotelu Rubezahl w Karpaczu (wysyłano tam na delegację pracowników BuFu) -
jest to zgodne z informacjami Maxa Kassbachera przekazanymi pracownikom
polskim archiwum w sierpniu 1944 (po wojnie ks dr Kwolek miał także
taką wiedzę). Jednocześnie po 2 sierpnia 1944 akta większości urzędów GG
przewożono do punktu zbiorczego utworzonego w garbarni w
Brzegu [garbarnia Moll w Brzegu].
Z nieznanych mi
powodów wydaje się, że nie udało się utworzyć nowego punktu
BuF/Sippenstelle w Karpaczu [hotel Rubezahl] - akta metrykalne zostały
"porzucone" w Brzegu nawet po oficjalnym zamknięciu punktu zbiorczego
początkiem października 1944. Fakt ten spowodował wymianę notatek
służbowych między Deutche Mittlestelle, Reichsippenamtem oraz Zarządem
Archiwów. Na początku stycznia 1945 dyrektor archiwów GG napisał do
przełożonego, że ma nadzieje że akta z Brzegu udało się przewieźć do
Cieplic [teoretycznie nowa siedziba BuF? taki zapewne był plan, jak jednak wiemy duża część akt w Brzegu
pozostał do 1946]
Pozostaje pytanie jakie akta wywiózł do Coburga Weirauch - czy były to
akta które pozostały po sierpniu 1944 w Krakowie czy też zabrał "po
drodze" z Krakowa przez Brzeg jeden wagon akt z tych w Brzegu
składowanych?
Informacje powoli układają się w spójną historię.
Dopisane 31 maja 2024
Kolejny materiał potwierdza, że z Krakowa metryki wywieziono w sierpniu 1944 roku do punktu zbiorczego wywożonych akt z GG w Brzegu. Akta te były tam przechowywane w złych warunkach na co zwraca uwagę służba archiwalna GG. Jeśliby przyjąć, że metryki przemyskie były wywiezione do Brzegu w sierpniu 1944 i biorąc pod uwagę, że nie znaleziono ich tamże w 1946 roku, to można postawić hipotezę, że być może późną jesienią 1944 zostały [może z innymi materiałami] przewiezione w lepsze miejsce przechowania.
Tym samym aktualizuję informacje chronologiczne:
- Sierpień
1944 [zapewne przed 25 sierpnia] – wywóz akt z Sieppenstelle Krakau do Brzegu [nie wiem nadal czy wśród tych akt były "metryki przemyskie"]. Akta [całość, lub ich część] zostały odkryte we w 1946 roku przez polskie służby archiwalne w Brzegu
- Styczeń 1945
– drugi wywóz akt metrykalnych z Krakowa przed wkroczeniem Armii Czerwonej
do miasta [jeden wagon akt];
- Styczeń 1945
– nowa, tymczasowa i krótkotrwała, siedziba Sippenstelle, Janowice Wielkie
- Marzec
1945 – jeden wagon z aktami Sippenstelle Krakau dociera do Coburga
- Listopad
1945 – raport wywiadu 3 armii USA o aktach metrykalnych znajdujących się w
Coburgu
- Marzec
1946 – zlecenie transportu materiałów metrykalnych z Coburga do punktu
zbiorczego „Monuments Fine Arts and Archives” w Bambergu
- 20 Marzec
1946 – Lt. Albright dwoma ciężarówkami przewozi materiały metrykalne z
Coburga do Norymbergi
- 21 Marzec
1946 – Lt. Albright dwoma ciężarówkami przewozi resztę materiałów
- Maj 1946 –
transport restytucyjny K.
Estreichera dociera z Norymbergi do Krakowa, wśród materiałów 68 skrzyń
metryk Sippenstelle Krakau
- Listopad
1946 – żądanie strony polskiej o 80
skrzyń metryk znalezionych w Coburgu
- Luty 1947
– przesłanie informacji stronie polskiej o przekazaniu metryk znalezionych
w Coburgu do punktu zbiorczego w Bambergu
Dopisane 30 maja 2024
Dodatkowe materiały dotyczące Brzegu [gdzie w 1946 odkryto księgi metrykalne wywiezione z Krakowa]. Przed październikiem 1944 utworzono tam skład przejściowy archiwaliów wywożonych z Krakowa. W październiku był on likwidowany i akta przewożono z Brzegu do Drezna - były opóźnienia w transporcie [firma spedycyjna Thoreusch]. Można wyciągnąć następujące wnioski:
a) akta z Krakowa w sierpniu 1944 częściowo wywożono do Brzegu;
b) część tych akt w Brzegu pozostała (odkrycie w 1946), część wywieziono do Drezna (być może w inne miejsca także).
Zgrubne tłumaczenie:
Informuję, że byłem w Brzegu 25
października 1944 roku. Panna Altenhövel od 15 października 1944 nie pracuje już
w Brzegu. Likwidacja obozu przejściowego w Brzegu jest kontynuowana przez
pracownika Galewskiego. Choć jest bardzo zatłoczony, istnieje jednak możliwość,
że te skrzynie mogą się tam jeszcze znaleźć. Zleciłem, aby w przypadku
odnalezienia poszukiwanych skrzyń natychmiast powiadomić dyrekcję archiwów w
Berlinie-Dahlem.
Skrzynie wysłane do Drezna z
materiałem dotyczącym historii współczesnej znajdują się również jeszcze w
Brzegu. W związku z tym osobiście natychmiast ponownie skontaktowałem się z
firmą spedycyjną Thoreusch i poprosiłem o jak najszybsze wysłanie tych skrzyń.
Obiecano mi również, że transport zostanie przeprowadzony jeszcze w tym
tygodniu.
Skrzynie przeznaczone do Berlina
z materiałami biurowymi, według informacji pana Galewskiego, zostały wysłane
około 14 dni temu.
Przywiozłem ze sobą z powrotem
walizkę pełną materiałów piśmiennych, w tym również teczkę na podpisy. Papier
firmowy i koperty z napisem "Regierung des GG." w ogóle nie są
dostępne w Brzegu. Małe koperty nie były dostępne w MET w tym momencie, ale
powinny wkrótce znów być dostępne.
Dopisane 14 maja 2024
Po analizie oryginałów zeznań złożonych przez L. Weiraucha oraz jego
sekretarkę Ernę Schnorrenpfeil (nazwisko panieńskie Hampel) rewiduję
chronologię [z notatki z 22 września
2023]. Z Krakowa metryki wywożono co najmniej w dwóch transportach, w sierpniu
1944 oraz styczniu 1945. Nadal nie wiem w którym transporcie znajdowały się „metryki
przemyskie”, sierpniowym 1944 czy styczniowym 1945.
Chronologia [stan
wiedzy na 14 maja 2024]:
- Sierpień
1944 [zapewne przed 25 sierpnia] – wywóz akt z Sieppenstelle Krakau „do
Rzeszy”, Max Kassbacher w prywatnej rozmowie mówi, że do Karpacza. Prawdopodobnie
wywożone są w większości akta które w maju 1944 zdeponowano w Rabce Zdroju.
Prawdopodobnie akta wywiezione w sierpniu 1944 z Krakowa odkryto w 1946
roku w Brzegu na Śląsku.
- Styczeń 1945
– drugi wywóz akt metrykalnych z Krakowa przed wkroczeniem Armii Czerwonej
do miasta [jeden wagon akt];
- Styczeń 1945
– nowa, tymczasowa i krótkotrwała, siedziba Sippenstelle, Janowice Wielkie
- Marzec
1945 – jeden wagon z aktami Sippenstelle Krakau dociera do Coburga
- Listopad
1945 – raport wywiadu 3 armii USA o aktach metrykalnych znajdujących się w
Coburgu
- Marzec
1946 – zlecenie transportu materiałów metrykalnych z Coburga do punktu
zbiorczego „Monuments Fine Arts and Archives” w Bambergu
- 20 Marzec
1946 – Lt. Albright dwoma ciężarówkami przewozi materiały metrykalne z
Coburga do Norymbergi
- 21 Marzec
1946 – Lt. Albright dwoma ciężarówkami przewozi resztę materiałów
- Maj 1946 –
transport restytucyjny K.
Estreichera dociera z Norymbergi do Krakowa, wśród materiałów 68 skrzyń
metryk Sippenstelle Krakau
- Listopad
1946 – żądanie strony polskiej o 80
skrzyń metryk znalezionych w Coburgu
- Luty 1947
– przesłanie informacji stronie polskiej o przekazaniu metryk znalezionych
w Coburgu do punktu zbiorczego w Bambergu
Dopisane 15 marca 2024
Podczas spotkania Małopolskiego Towarzystwa Genealogicznego 14 marca 2024 przedstawiłem skrótowo zebrane informacje dotyczące zaginionych ksiąg metrykalnych z terenu obejmującego parafie diecezji przemyskiej (w granicach sprzed 1939).
Link do prezentacji:
https://drive.google.com/file/d/1RcksASwbFnEifqsrRQ7vec-WnJ31YM-4/view?usp=sharing
Dopisane 12 stycznia 2024
Raport z otwarcia wagonu numer 13 pociągu restytucyjnego Estreichera, spisany 2 maja 1946 roku w Krakowie. Stwierdza, że do Krakowa dotarło 68 skrzyń załadowanych w Norymberdze 26 kwietnia 1946 roku. Skrzynie zawierały akta z Coburga Raststrasse 9. Potwierdza to wysyłkę 68 skrzyń metrykaliów z Norymbergi oraz że były to akta metrykalne te znalezione w Coburgu.
Dopisane 28 grudnia 2023:
Paru czytelników zapytało, czy aby akta "przemyskie" nie zostały zdeponowane w Tyńcu a następnie wywiezione do ZSRR (Lwowa). W spisie akt zajętych przez sowietów w kwietniu 1945 roku w Tyńcu i wywiezionych do Lwowa brak jest wymienionych akt metrykalnych, poniżej notatka sporządzona przez archiwistę Hejnosza, (zdjęcia akt z ANK).
Dopisane 22 września 2023:
W uzyskaniu prezentowanych
poniżej wyników bardzo mi pomógł Sławomir T. Nowak.
Udało się potwierdzić
zeznania L. Weiraucha i jego sekretarki o przewiezieniu ksiąg metrykalnych z
Krakowa do Coburga w 1945 roku. Tym samym można przyjąć, że także inne fakty dotyczące
tej sprawy są prawdziwe w ich zeznaniach.
Chronologia:
- Sierpień 1944 –
wywóz akt z Sieppenstelle Krakau „do Rzeszy”, Max Kassbacher w prywatnej
rozmowie mówi, że do Karpacza
-
Po sierpniu 1944 –
nowa siedziba Sippenstelle Krakau, Janowice Wielkie
-
Marzec 1945 –
jeden wagon z aktami Sippenstelle Krakau dociera do Coburga
-
Listopad 1945 –
raport wywiadu 3 armii USA o aktach metrykalnych znajdujących się w Coburgu
-
Marzec 1946 –
zlecenie transportu materiałów metrykalnych z Coburga do punktu zbiorczego „Monuments
Fine Arts and Archives” w Bambergu
-
20 Marzec 1946 –
Lt. Albright dwoma ciężarówkami przewozi materiały metrykalne z Coburga do
Norymbergi
-
21 Marzec 1946 –
Lt. Albright dwoma ciężarówkami przewozi resztę materiałów
-
Maj 1946 –
transport restytucyjny K. Estreichera
dociera z Norymbergi do Krakowa, wśród materiałów 68 skrzyń metryk Sippenstelle
Krakau
-
Listopad 1946 – żądanie
strony polskiej o 80 skrzyń metryk
znalezionych w Coburgu
-
Luty 1947 – przesłanie
informacji stronie polskiej o przekazaniu metryk znalezionych w Coburgu do
punktu zbiorczego w Bambergu
PDF z polskim żądaniem zwrotu:
https://drive.google.com/file/d/1n9XZYkMtLCdexCqFpGcoQBZVKvQQQPir/view?usp=sharing
Informacje z ANK dotyczące materiałów metrykalnych przywiezionych z Norymbergi w maju 1946 roku:
Możliwe scenariusze biorąc pod uwagę wymienione wyżej informacje to (od
najbardziej prawdopodobnego):
a) metryki „przemyskie” zaginęły w
Coburgu w 1945 roku lub na początku 1946 roku;
b) inne miejsce wywozu metryk –
trzeci transport (Karpacz, wzmiankowany przez Maxa Kassbachera w sierpniu 1944
lub zupełnie inne miejsce);
c) zniszczenie lub zrabowanie w
trakcie transportu do Brzegu lub w trakcie przechowywania metryk w Brzegu –
najmniej prawdopodobna możliwość - tworzę listę wszystkich ksiąg metrykalnych wywiezionych ze Lwowa by sprawdzić procentowy współczynnik strat (dla skrzyń numer 4, 5 oraz 32 wojnę przetrwało ponad 90% materiału - jak dotąd brak zidentyfikowania zniknięcia akt z całej skrzyni poza metrykami "przemyskimi").
Falsyfikacja
hipotezy (A) poprzez dokładną kwerendę w aktach 3 armii USA (zwłaszcza
odszukanie raportu z 24 listopada 1945, i być może innych związanych z
przesłuchaniem L. Wieraucha przez CIC). Falsyfikacja hipotezy (B) kwerenda
Muzeum Karkonoskie w Jeleniej Górze oraz ewentualnie akta AP Wrocław o. Jelenia
Góra. Kwerendy uzupełniające w AAN.
Uzyskane
wiadomości, w skrócie:
Ustalenie miejsca
wywozu (jednego z miejsc?) metryk z Krakowa do Coburga, oraz ustalenie faktu przetrwania
materiału metrykalnego (prof. B. Musiał założył, że L. Weirauch kłamał i
metryki zniszczył B. Musiał, Deutsche Zivilverwaltung und Judenverfolgung im
Generalgouvernement, 1999, strona 322). Co najmniej jedna skrzynia z aktami nie
została przez Amerykanów zwrócona stronie polskiej, istnieje niezgodność 68 skrzyń zwrócono – według niektórych
dokumentów (żądanie strony polskiej z listopada 1946) znaleziono 80 skrzyń.
Dopisane 23 sierpnia 2023:
Utworzenie „miejsca awaryjnego” w
Rabce Zdrój – kwiecień 1944.
Biuro Genealogiczne w Dziale
Ludności i Opieki Społecznej przy Rządzie Generalnego Gubernatorstwa w Krakowie
przeniosło istniejące zbiory metryk do miejsca awaryjnego w Bad Rabka w
powiecie Nowy Targ, dystrykt Kraków, około 70 km od Krakowa. Tam w
Kindersanatorium III, dawnej klinice chorób płuc, udostępniono trzy
pomieszczenia Biuru Genealogicznemu do zabezpieczenia dokumentacji pisemnej.
Układ tych pomieszczeń wynika z załączonego szkicu. Pomieszczenia te znajdują
się na parterze. Budynek ma cokół z kamienia, ale cały jest obity
impregnowanym, ognioodpornym drewnem, w stylu góralskich drewnianych domów.
Pozostałe pomieszczenia budynku są dostępne dla innych służb jako miejsce
awaryjne, gdzie obecnie przechowywane są meble drewniane, maszyny do pisania
itp. Zgłoszono wniosek o zabezpieczenie okien kratami żelaznymi, ponieważ
zabezpieczany materiał to bezcenne dokumenty. Straż drugiej służby
stacjonującej w budynku przejęła nadzór nad wyżej wymienionymi pomieszczeniami.
Zwracam się z prośbą, mając na uwadze przedstawione okoliczności, które
uniemożliwiają obecnie przetwarzanie wniosków, o powstrzymanie się od
przesyłania kolejnych wniosków o wydanie dokumentów żydowskich, przynajmniej na
razie. Po uporządkowaniu i przeglądzie metryk żydowskich zastrzegam sobie prawo
do dalszych komunikacji.
Potwierdzenie ewakuacji Sippenstelle Krakau do Janowic
Wielkich (Jannowitz), bez daty, zapewne po wrześniu 1944.
Wywóz akt Sippenstelle z Krakowa - sierpień 1944.
Dopisane 20 lipca 2023:
Poniżej wskazania na trop coburski gdzie schronili się w marcu/kwietniu 1945 roku pracownicy Bevölkerungswesen und Fürsorge GG (pod niego podlegał Sippenstelle Krakau).
„Podczas ucieczki część pracowników urzędu pozostała razem. Pan Weirauch wrócił do nas w Jannowitz w Karkonoszach, gdzie początkowo się osiedliliśmy. Miał ze sobą ciężarówkę, dzięki której kontynuowaliśmy dalszą ucieczkę z Jannowitz. Pod koniec wojny ostatni członkowie urzędu zostali zgromadzeni w Einbergu koło Coburga. Wtedy razem byli małżonkowie Weirauch z dzieckiem, małżonkowie Reuter z dzieckiem, małżeństwo Dolegny, panna Wesseling i ja. Ponadto mieliśmy jeszcze dwóch Ukraińców, którzy pilnowali pojazdu. Czasami dołączał również pan Türk. Po krótkim pobycie w Coburgu przybył wagon towarowy, prawdopodobnie już czekał na nas na dworcu kolejowym, gdy dotarliśmy do Coburga. W tym wagonie znajdowały się akta naszego urzędu oraz wiele "Judenmatrikel" (spisów Żydów?). W każdym razie wagon był pełen akt. Osobiście nie przyjrzałam się zawartości wagonu, ale widziałam paczki akt, które były przewożone przez Ukraińców, w jednym z budynków fabrycznych, gdzie mieliśmy pomieszczenie.“ [Protokoll der Vernehmung von Erna Schnorrenpfeil, geb. Hampel, der Sekretärin von Lothar Weirauch, Staatsanwaltschaft Dortmund vom 08.10.1962] za odpisem w: Rupert Appeltshauser, „Hitlers Helfer der „zweiten Reihe“: Das Fallbeispiel einer belasteten Dienststelle und deren Entsorgung in der fränkischen Provinz”, 201-226, Coburg, 2016.
Co się tyczy wagonu towarowego z pełnym materiałem dokumentacyjnym, L. Weirauch przedstawia jego dalsze losy w swoich przesłuchaniach w ten sposób: "Przyniosłem z Generalnego Gubernatorstwa interesujące pod względem etnicznym dokumenty oraz tajne rzeczy departamentu, a także tajne sprawy Rzeszy do Coburga zamiast zniszczyć je zgodnie z rozkazem w Krakowie. Przekazałem te akta komandu amerykańskiego CIC" („Counter Intelligence Corps” – wywiad kontrwywiadu armii amerykańskiej). [B. Musial, Deutsche Zivilverwaltung und Judenverfolgung im Generalgouvernement].
Dopisane 16 lipca 2023:
Lista ksiąg ze spisu wykonanego przez Baranietzkiego w Archiwum Lwowskim, kolorem zielonym oznaczono księgi które obecnie znajdują się w Archiwum Diecezji Przemyskiej - zostały one w 1943 zwrócone do Przemyśla (księgi zapowiedzi i przez zapewne pomyłkę także zawierające metryki):
https://drive.google.com/file/d/1IYxGGPN0nMM7qshn0XZALlo5d97gy_J7/view?usp=drive_link
Lista 804 ksiąg metrykalnych które Niemcy wywieźli z Lwowa do Krakowa w marcu 1944 roku, obecnie wszystkie księgi z tej listy są zaginione (jeśli ktoś widział jakąkolwiek z tej listy - proszę o kontakt):
https://docs.google.com/spreadsheets/d/1ceAVuDhnY-EA8SnjmQ8ueNeDdXBoFEZvtdpo7XM3vqA/edit?usp=drive_link
Dopisane 15/07/2023:
Jeśli chcecie wesprzeć moje działania poprzez finansowanie planowanych kwerend w archiwach niemieckich (Bundesarchive Koblencja w pierwszej kolejności), poproszę o datek:
https://zrzutka.pl/g2zp5s
Materiały katalogu Baranieckiego obecnie w AN Kraków sygnatura 29/427/74 zawierają spis ksiąg metrykalnych składowanych we Lwowie zagrabionych z Archiwum Diecezji Przemyskiej. Czerwonym podkreśleniem prawdopodobnie oznaczono księgi które dotarły do Krakowa w transporcie z marca 1944 roku, zdjęcia do pobrania z mojego google drive:
https://drive.google.com/drive/folders/1q7hJ00MSmQZnsuRyzdxtRqdbZpZ6FduJ?usp=drive_link
Dzięki staraniom dr Kwolka przed 1939 Archiwum Diecezjalne w Przemyślu zgromadziło dużą kolekcję ksiąg metrykalnych z okresu staropolskiego.
Księgi
metrykalne zebrane przez dr Kwolka zostały w 1940 roku wraz z całym
archiwum diecezji przemyskiej zostały zrabowane przez sowietów. Umieszczone we
Lwowie miały trafić na makulaturę, lecz zajęcie miasta w 1941 przez
Niemców uniemożliwiło to. Zostały włączone do zasobu Archiwum we Lwowie a
następnie około 1942/3 do Metrikenstelle Lamberg. Na rozkaz dr Randta
wysłano je 21 marca 1944 do Sippenstelle Krakau gdzie dotarły bez strat
(inne akta Metrikenstelle Lamberg w maju 1944 wywieziono do Rabki a
jesienią 1944 do Brzegu gdzie przetrwały wojnę). Akta z Metrikenstelle
Krakau końcem sierpnia 1944 wywieziono prawdopodobnie w Sudety (Jannowitz) a
następnie w marcu 1945 prawdopodobnie do Coburga w Bawarii a stamtąd pod koniec wojny
(kwiecień 1945) prawdopodobnie do Norymbergi. Tam ślad się urywa. Prawie wszystkie
księgi metrykalne staropolskie będące przed 1939 w
archiwum diecezjalnym są obecnie zaginione. Zachowały się księgi
zapowiedzi, oraz akta niemetrykalne. Poniżej lista wywozowa ze
Lwowa z marca 1944.
Odnośne metryk i Archiwum Diecezjalnego w Przemyślu to wypisane tutaj księgi nie znajdują się obecnie w Archiwum - ostatnie pewne miejsce
przechowywania i data to 27 marca 1944, Kraków.
Potem mam pewne tropy
(dość mocne) ale jednak opierające się na zeznaniach pracowników administracji GG,
którzy z różnych względów nie zawsze mówili prawdę.
Obawiam
się, że z dużym prawdopodobieństwem te zaginione metryki uległy
zniszczeniu (wiosną 1945 roku) - nie ma na to jednak żadnych dowodów ani
nawet poszlak.
Pełny i dokładny spis zaginionych akt metrykalnych zrabowanych z Archiwum Diecezji Przemyskiej w trakcie II wojny światowej przygotowuje ks. S. Nabywaniec, W. Ziobro z którymi wymieniam się materiałami - spis ten ma zostać dodany do katalogu strat wojennych (http://dzielautracone.gov.pl/).
W poniższym spisie liczba ksiąg podana jest błędna, powstał on w ekspresowym tempie stąd te drobne pomyłki (tak samo błędnie wpisano Rudolowice). Należy także zauważyć, że wzmiankowane tutaj księgi po 1784 z sygnaturami zaczynającymi się na D (ostatnie pozycje) zostały pomiędzy marcem a sierpniem 1944 przewiezione do Rabki skąd wraz z innymi księgami trafiły do Brzegu gdzie odkryto je jesienią 1946 roku - obecnie przechowywane są w AGAD oraz AP Przemyśl.
CDIAL, Lwów /755/1/285, identyczna kopia listy wywozowej jest także w ANK, Kraków.
Oraz notatka z 27 marca 1944 - ostatnia pewna wiadomość o losie zaginionych ksiąg.
Rozkaz wywozu ksiąg z 11 marca 1944 wydany przez niemieckiego szefa archiwów GG dr Randta:
| Numer sygnatury |
Parafia |
Data początkowa |
Data końcowa |
Liczba ksiąg |
Uwagi |
| 384-392 |
Przemyśl |
1636 |
1777 |
11 |
|
| 410-413 |
Albigowa |
1661 |
1784 |
4 |
|
| 416-419 |
Babice |
1602 |
1777 |
4 |
|
| 422-419 |
Bachorzec |
1718 |
1816 |
2 |
|
| 425 |
Baligród |
1718 |
1816 |
1 |
|
| 430-433 |
Bieliny |
1662 |
1778 |
4 |
|
| 439-441 |
Bieździedza |
1694 |
1785 |
3 |
|
| 443-446 |
Biroza |
1696 |
1802 |
4 |
|
| 455 |
Blizne |
1727 |
1776 |
1 |
|
| 458-459 |
Błażowa |
1738 |
1778 |
2 |
|
| 462 |
Blozew |
1648 |
1747 |
1 |
|
| 464 |
Boguchwała |
1619 |
1759 |
1 |
|
| 467-471 |
Bóbrka |
1660 |
185 |
5 |
|
| 474-477 |
Bruchnal |
1701 |
1785 |
4 |
|
| 484-486 |
Brzozów |
1688 |
1784 |
3 |
|
| 506 |
Brzyska |
1739 |
1777 |
1 |
|
| 508-509 |
Chmielnik |
1662 |
1777 |
3 |
|
| 520-521 |
Cieklin |
1683 |
1777 |
2 |
|
| 523-533 |
Czudec |
1649 |
1785 |
11 |
|
| 543-547 |
Czukiew |
1682 |
1785 |
5 |
|
| 570-575 |
Dobrzechów |
1647 |
1805 |
6 |
|
| 577-580 |
Domaradz |
1744 |
1785 |
4 |
|
| 584 |
Drohobycz |
1729 |
1784 |
1 |
|
| 587-596 |
Dubiecko |
1631 |
1784 |
10 |
|
| 600-602 |
Dublany |
1696 |
1776 |
3 |
|
| 603 |
Winniki |
1746 |
1777 |
1 |
|
| 608 |
Dudynce |
1778 |
1784 |
1 |
|
| 610-616 |
Dukla |
1635 |
1781 |
17 |
|
| 628-631 |
Dynów |
1701 |
1776 |
4 |
|
| 641-647 |
Dzikowiec |
1675 |
1806 |
7 |
|
| 653-654 |
Felsztyn |
1681 |
1777 |
2 |
|
| 657-658 |
Futoma |
1703 |
1774 |
2 |
|
| 662-663 |
Gac |
1895? |
1770 |
2 |
|
| 669 |
Giedlarowa |
1753 |
1786 |
1 |
|
| 674-682 |
Głogów |
1684 |
1796 |
9 |
|
| 685-691 |
Gniewczyna |
1658 |
1777 |
15 |
15 odnosi się do dwóch pozycji z Gniewczyny |
| 693-700 |
Gniewczyna |
1753 |
1786 |
|
|
| 706-707 |
Gogołów |
1657 |
1772 |
2 |
|
| 709-712 |
Golcowa |
1590 |
1784 |
4 |
|
| 716-721 |
Gorzyce |
1678 |
1787 |
6 |
|
| 727-729 |
Grabownica |
1676 |
1790 |
3 |
|
| 735-736 |
Grębów |
1768 |
1775 |
2 |
|
| 744-751 |
Grodzisko |
1708 |
1784 |
8 |
|
| 758 |
Handzlówka |
1777 |
1784 |
1 |
|
| 761-763 |
Harta |
1714 |
1783 |
3 |
|
| 766-767 |
Hartlowa |
1597 |
1780 |
2 |
|
| 769 |
Hoczew |
1633 |
1756 |
1 |
|
| 771-774 |
Humniska |
1697 |
1784 |
4 |
|
| 779-782 |
Husaków |
1617 |
1785 |
4 |
|
| 787-789 |
Hyzne |
1703 |
1815 |
4 |
|
| 795-799 |
Izdebki |
1615 |
1782 |
5 |
|
| 805-806 |
Jaćmierz |
1719 |
1786 |
2 |
|
| 809-839 |
Jarosław |
1616 |
1780 |
31 |
|
| 879-888 |
Jasienica |
1621 |
1785 |
10 |
|
| 893-895 |
Jasionów |
1666 |
1784 |
3 |
|
| 897-899 |
Jaśliska |
1631 |
1785 |
3 |
|
| 905 |
Jasło |
1717 |
1749 |
1 |
|
| 908 |
Jawornik |
1778 |
1812 |
1 |
|
| 921-917 |
Jaworów |
1630 |
1828 |
6 |
|
| 921-927 |
Jezowe |
1721 |
1784 |
7 |
|
| 934-936 |
Kalwaria |
1688 |
1793 |
3 |
|
| 938-939 |
Kańczuga |
1687 |
1724 |
2 |
|
| 944-945 |
Klimkówka |
1654 |
1776 |
2 |
|
| 951-957 |
Komarno |
1651 |
1785 |
7 |
|
| 964-966 |
Kombornia |
1684 |
1777 |
3 |
|
| 968 |
Korczyna |
1764 |
1783 |
1 |
|
| 971-972 |
Kosina |
1727 |
1777 |
2 |
|
| 975-978 |
Kraczkowa |
1658 |
1781 |
4 |
|
| 985-987 |
Krasiczyn |
1635 |
1784 |
3 |
|
| 995-997 |
Krasne |
1657 |
1784 |
3 |
|
| 1000-1001 |
Krosno |
1701 |
1784 |
2 |
|
| 1021-1025 |
Krościenko |
1603 |
1789 |
3 |
|
| 1029-1035 |
Krezmienica |
1659 |
1777 |
7 |
|
| 1051-1052 |
Krzywcza |
1677 |
1778 |
2 |
|
| 1059-1060 |
Laszki |
1604 |
1733 |
2 |
|
| 1064-1067 |
Leszawa |
1636 |
1850 |
4 |
|
| 1070-1081 |
Leżajsk |
1636 |
1786 |
2 |
sygnatury przepisane jak w inwentarzu |
| 1101-1103 |
Lesko |
1663 |
1784 |
3 |
|
| 1105 |
Lubatowa |
1622 |
1777 |
1 |
|
| 1109-1114 |
Lubenia |
1676 |
1784 |
6 |
|
| 1117-1119 |
Lubla |
1610 |
1835 |
3 |
|
| 1121-1122 |
Lutcza |
1653 |
1779 |
2 |
|
| 1124-1135 |
Łańcut |
1633 |
1784 |
2 |
sygnatury przepisane jak w inwentarzu |
| 1140-1141 |
Łanowice |
1612 |
1784 |
2 |
|
| 1144-1149 |
Łączki |
1649 |
1774 |
6 |
|
| 1158-1164 |
Łąka |
1684 |
1805 |
7 |
|
| 1169-1170 |
Łężyny |
1731 |
1778 |
2 |
|
| 1180 |
Łubienko |
1636 |
1784 |
1 |
|
| 1183-1185 |
Majdan Kolbusz. |
1756 |
1786 |
3 |
|
| 1187 |
Majdan Sien. |
1716 |
1786 |
1 |
|
| 1190-1191 |
Malawa |
1720 |
1786 |
2 |
|
| 1193-1196 |
Manasterz |
1678 |
1777 |
4 |
|
| 1198-1201 |
Markowa |
1657 |
1776 |
4 |
|
| 1205-1209 |
Medenice |
1705 |
|
5 |
|
| 1223-1231 |
Miechocin |
1593 |
1784 |
9 |
|
| 1235-1236 |
Miejsce |
1770 |
1785 |
2 |
|
| 1245-1247 |
Milczyce |
1650 |
1785 |
3 |
|
| 1257-1262 |
Mościska |
1665 |
1786 |
6 |
|
| 1278-1282 |
Mrowla |
1765 |
1786 |
5 |
|
| 1284-1287 |
Mrzygłód |
1662 |
1805 |
4 |
|
| 1290 |
Myslatycze |
1777 |
1784 |
1 |
|
| 1293-1294 |
Niebieszczany |
1716 |
1777 |
2 |
|
| 1296-1299 |
Niebylec |
1683 |
1776 |
4 |
|
| 1304-1310 |
Nienadówka |
1666 |
1815 |
7 |
|
| 1315-1318 |
Niewodna |
1663 |
1786 |
6 |
|
| 1320-1324 |
Niżankowice |
1627 |
1781 |
5 |
|
| 1338-1341 |
Nowe Miasto |
1754 |
1786 |
4 |
|
| 1343-1346 |
Nowosielce przewor. |
1673 |
1784 |
4 |
|
| 1352 |
Nowosielce Koz. |
1744 |
1784 |
1 |
|
| 1354-1356 |
Nowotaniec |
1693 |
1786 |
3 |
|
| 1359-1362 |
Nozdrzec |
1635 |
1817 |
4 |
|
| 1365-1368 |
Odrzykoń |
1603 |
1817 |
4 |
|
| 1371 |
Osiek |
1720 |
1751 |
1 |
|
| 1373 |
Osobnica |
1784 |
1797 |
1 |
|
| 1376-1377 |
Ostrow |
1763 |
1784 |
2 |
|
| 1384-1386 |
Pantalowice |
1705 |
1777 |
3 |
|
| 1390 |
Pnikur |
1685 |
1772 |
1 |
|
| 1392-1393 |
Pniew |
1665 |
1785 |
2 |
|
| 1396-1404 |
Polana |
1710 |
1787 |
9 |
|
| 1407 |
Poraz |
1701 |
1770 |
1 |
|
| 1409-1410 |
Pruchnik |
1720 |
1776 |
2 |
|
| 1421-1447 |
Przeworsk |
1619 |
1785 |
27 |
|
| 1458-1462 |
Przewrotne |
1730 |
1785 |
3 |
|
| 1458-1462 |
Przybyszówka |
1628 |
1786 |
5 |
|
| 1466-1468 |
Przysietnica |
1698 |
1787 |
3 |
|
| 1471-1472 |
Pysznica |
1726 |
1781 |
2 |
|
| 1475 |
Raclawice |
1659 |
1735 |
1 |
|
| 1481-1484 |
Radoysl |
1728 |
1786 |
4 |
Radomyśl |
| 1487 |
Radymno |
1721 |
1786 |
1 |
|
| 1489-1499 |
Ranizow |
1656 |
1818 |
11 |
|
| 1504-1506 |
Rogi |
1636 |
1812 |
3 |
|
| 1590-1510 |
Rokietnica |
1721 |
1784 |
2 |
|
| 1514 |
Równe |
1713 |
1778 |
1 |
|
| 1521-1527 |
Rozwadów |
1733 |
1858 |
7 |
|
| 1531-1535 |
Rudki |
1682 |
1784 |
3 |
|
| 1540-1542 |
Rudolowice |
1692 |
1784 |
4 |
|
| 1552 |
Rumno |
1690 |
1786 |
1 |
|
| 1554 |
Rybotycze |
1606 |
1786 |
1 |
|
| 1558-1562 |
Rychcice |
1659 |
1784 |
5 |
|
| 1568-1570 |
Rymanów |
1647 |
1776 |
3 |
|
| 1576-1585 |
Rzeszów |
1661 |
1786 |
10 |
|
| 1597-1607 |
Sambor |
1571 |
1782 |
11 |
|
| 1617-1625 |
Sanok |
1705 |
1808 |
9 |
|
| 1632-1636 |
Sarzyna |
1686 |
1814 |
5 |
|
| 1642-1644 |
Sądowa Wisznia |
1693 |
1784 |
3 |
|
| 1648-1651 |
Sasiadowice |
1716 |
1792 |
4 |
|
| 1655-1658 |
Sieniawa |
1668 |
1784 |
4 |
|
| 1664-1666 |
Siennów |
1620 |
1777 |
3 |
|
| 1672 |
Sietesz |
1748 |
1777 |
1 |
|
| 1674-1676 |
Sławęcin |
1661 |
1784 |
3 |
|
| 1678-1684 |
Słocina |
1672 |
1786 |
7 |
|
| 1691-1698 |
Sokołów |
1657 |
1784 |
8 |
|
| 1706 |
Starasol |
1716 |
1753 |
1 |
|
| 1711 |
Staromieście |
1751 |
1786 |
1 |
|
| 1719-1720 |
Strzałkowice |
1694 |
1786 |
2 |
|
| 1723 |
Strzyżów |
1721 |
1756 |
1 |
|
| 1728 |
Święcany |
1700 |
1784 |
1 |
|
| 1735-1737 |
Świlcza |
1730 |
1786 |
3 |
|
| 1740-1742 |
Szebnie |
1650 |
1776 |
3 |
|
| 1745-1746 |
Targowiska |
1679 |
1777 |
2 |
|
| 1750-1754 |
Tarnowiec |
1654 |
1784 |
5 |
|
| 1757 |
Trzcinice |
1653 |
1776 |
1 |
|
| 1762-1763 |
Trzesn |
1750 |
1784 |
2 |
|
| 1766 |
Trześniów |
1595 |
1786 |
1 |
|
| 1768-1773 |
Tuligłowy ad Komarno |
1646 |
1784 |
6 |
|
| 1775-1776 |
Tuligłowy ad Pruchnik |
1759 |
1785 |
2 |
|
| 1781-1786 |
Tyczyn |
1661 |
1786 |
6 |
|
| 1794-1796 |
Tyrawa Wołoska |
1651 |
1776 |
3 |
|
| 1798 |
Uherce |
1749 |
1776 |
1 |
|
| 1800-1802 |
Ujkowice |
1674 |
1785 |
3 |
|
| 1809-1816 |
Ulanów |
1658 |
1785 |
8 |
|
| 1820-1822 |
Urzejowice |
1703 |
1784 |
3 |
|
| 1831-1837 |
Wesoła |
1613 |
1784 |
7 |
|
| 1844-1846 |
Wielowieś |
1675 |
1776 |
3 |
|
| 1851-1852 |
Wojutycze |
1646 |
1742 |
2 |
|
| 1854 |
Wola Rafal. |
1691 |
1776 |
1 |
|
| 1857-1861 |
Wołkowyja |
1708 |
1836 |
5 |
|
| 1863 |
Woloszcza |
1705 |
1736 |
1 |
|
| 1869 |
Wrocanka |
1717 |
1778 |
1 |
|
| 1871-1875 |
Wrzawy |
1675 |
1787 |
5 |
|
| 1881-1844 |
Wysoka k. Łanc. |
1651 |
1786 |
4 |
|
| 1904 |
Zabierow |
1715 |
1777 |
1 |
|
| 1909-1916 |
Zaczernie |
1667 |
1786 |
8 |
|
| 1929-1941 |
Zaleszany |
1704 |
1785 |
3 |
|
| 1944-1946 |
Zaleze |
1766 |
1784 |
3 |
|
| 1950-1953 |
Zarszyn |
1693 |
1784 |
4 |
|
| 1955-1958 |
Zarzecze |
1662 |
1784 |
4 |
|
| 1962 |
Zgłobień |
1689 |
1733 |
1 |
|
| 1964-1967 |
Zręcin |
1662 |
1774 |
4 |
|
| 1969 |
Żmigród Nowy |
1698 |
1774 |
1 |
|
| 1972-1974 |
Żmigród Stary |
1754 |
1803 |
3 |
|
| 1976-1984 |
Żołynia |
1622 |
1784 |
9 |
|
| 1988-1990 |
Żurawica |
1620 |
1784 |
3 |
|
| 2041-2042 |
Wola Zarczycka |
1673 |
1759 |
2 |
|
| 2045 |
Kobylany |
1746 |
1776 |
1 |
|
| 2060-2062 |
Głogów |
1754 |
1800 |
3 |
|
| 2063-2067 |
Pstrągowa |
1627 |
1780 |
5 |
|
| 2073-2074 |
Jedlicze |
1709 |
1776 |
2 |
|
| 2075-2078 |
Jasło |
1685 |
1784 |
4 |
|
| 2083-2084 |
Markowa |
1773 |
1820 |
2 |
|
| 2088 |
Sąsiadowiec |
1665 |
1710 |
1 |
|
| 2090 |
Strzyżów |
1777 |
1784 |
1 |
|
| 2093-2094 |
Śliwcza |
1700 |
1786 |
2 |
|
| 2097 |
Rokietnica |
1686 |
1721 |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
779 |
|
|
|
|
|
|
|
| D5: 1/1-7 |
Bircza |
1784 |
1871 |
7 |
|
| D 13:1/1-2/2 |
Bruchnal |
1787 |
1859 |
2 |
|
| D 13:2/1-4 |
Jaworów |
1816 |
1864 |
4 |
|
| D 13:4/1-3 |
Krakowiec |
1784 |
1880 |
3 |
|
| D 13:8/1 |
Wielkie Oczy |
1784 |
1855 |
1 |
|
| D 19:3/1 |
Krukienice |
1826 |
1830 |
1 |
|
| D 19:9/1 |
Radenice |
1782 |
1811 |
1 |
|
| D 28:8/1 |
Tyrawa Wołoska |
1831 |
1847 |
1 |
|
| D 29:6/1-2 |
Sieniawa |
1784 |
1860 |
2 |
|
| D 36:2/1 |
Milatyn |
1786 |
1837 |
1 |
|
|
|
|
|
23 |
|
